Sloka text in Devanagari , Telugu , Kannada , Gujarati , English

|| Om tat sat ||
Sundarakanda
Sarga 1( continued)

Slokas 001-101 , Slokas 101-201

||Sloka 1.101||

ಹಿರಣ್ಯನಾಭೋ ಮೈನಾಕೋ ನಿಶಮ್ಯ ಲವಣಾಂಭಸಃ ||1.101||
ಉತ್ಪಪಾತ ಜಲಾತ್ತೂರ್ಣಂ ಮಹಾದ್ರುಮ ಲತಾ ಯುತಃ||

ಸ|| ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಮಹಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಃ ಲವಣಾಂಭಸಃ ಮೈನಾಕಃ (ಏತತ್) ನಿಶಮ್ಯ ಜಲಾತ್ ತೂರ್ಣಮ್ ಉತ್ಪಪಾತ||

||Sloka meanings||

ಹಿರಣ್ಯನಾಭಃ ಮಹಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಃ
- one with golden peaks, one full of great tress and creepers ,
ಮೈನಾಕಃ (ಏತತ್) ನಿಶಮ್ಯ
- Mainaka having heard this
ಜಲಾತ್ ತೂರ್ಣಮ್ ಉತ್ಪಪಾತ
- immediately came up from the waters.

||Sloka summary||

"The golden peaked mountain, full of great trees, hidden in the salty waters, having heard this immediately came up from the waters".||1.101||

||Sloka 1.102||

ಸಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ವಾ ಬಭೂವಾಭ್ಯುತ್ಥಿತಃ ತದಾ ||1.102||
ಯಥಾ ಜಲಧರಂ ಭಿತ್ವಾ ದೀಪ್ತರಶ್ಮಿರ್ದಿವಾಕರಃ |

ಸ|| ತದಾ ಸಃ ಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ವಾ ಯಥಾ ದೀಪ್ತರಶ್ಮಿಃ ದಿವಾಕರಃ ಜಲಧರಂ ಭಿತ್ವಾ (ಇವ) ತದಾ ಸಃ ಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ವಾ ಅಭ್ಯುದ್ಧಿತಃ ಬಭೂವ||

||Sloka meanings||

ತದಾ ಸಃ ಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ವಾ
- then he rose up from the sea waters
ದೀಪ್ತರಶ್ಮಿಃ ದಿವಾಕರಃ ಜಲಧರಂ ಭಿತ್ವಾ (ಇವ)
- like the sun breaking through the clouds
ತದಾ ಸಃ ಸಾಗರಜಲಂ ಭಿತ್ವಾ
- then he rising out of the sea
ಅಭ್ಯುದ್ಧಿತಃ ಬಭೂವ
- rose up and appeared.

||Sloka summary||

"Then the mountain rose up from the waters like the Sun breaking through water laden clouds." ||1.102||

Then Mainaka rose up through the oceanic waters.

It is worthwhile repeating the story of Mainaka here.

Sagara sees Hanuman flying across the skies to accomplish Rama's mission and in turn work for the benefit of Vanaras.

"ರಾಮಾರ್ಥಂ ವಾನರಾರ್ಥಂ ಚ"
" For Rama and for the Vanaras ".

Sagara grew under the patronage of Sagara, the Ikshvaku king. So Sagara feels obliged to help the Rama of Ikshvaku line.

He gives his own reasoning

"ಕರ್ತವ್ಯಂ ಅಕೃತಂ ಕಾರ್ಯಂ
ಸತಾಂ ಮನ್ಯುಮುದೀರಯೇತ್"|

"An action that needs to be performed if not performed, should indeed to be indicted or it will anger the learned ones".

To return a favor is indeed a well-known dictum. In that line of thinking the Ikshavakus indeed need to be repaid by Sagara. Not doing so is indeed improper. So the Ikshavakus minister Hanuman, flying across the seas to accomplish the task of Ikshvaku Rama is to be helped. Helping Hanuman is same as helping Ikshavakus. That is the thinking of Sagara.

So to help Hanuman Sagara tells Mainaka. Mainaka is the mountain lying within the sea. He is also blocking the path of Asuras from the nether world. He has the capacity to grow up or across or down. If Mainaka grows up above the sea, then Hanuman can rest in its peaks and proceed. That is Sagara's thought. And he tells the same to Mainaka .

Here Valmiki conveys one more nugget.

"ಅತಿಥಿಃ ಪೂಜಾರ್ಹಃ", guests are to be worshiped. That is a duty. Above the guest is the seer, a person of knowledge. Thus Seers too are to be worshipped.

As soon as he was told thus, Mainaka grows up above the ocean with his peaks. Peaks having golden glitter in the bright Sun light.

||Sloka 1.103||

ಸ ಮಹಾತ್ಮ ಮುಹೂರ್ತೇನ ಸರ್ವತಃ ಸಲಿಲಾವೃತಃ ||1.103||
ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಶೃಙ್ಗಾಣಿ ಸಾಗರೇಣ ನಿಯೋಜಿತಃ |

ಸ|| ಮುಹೂರ್ತೇನ ಸಾಗರೇಣ ನಿಯೋಜಿತಃ ಸರ್ವತಃ ಸಲಿಲಾವೃತಃ ಸಃ ಮಹಾತ್ಮ ಶೃಂಗಾಣಿ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಸರ್ವತಃ ಸಲಿಲಾವೃತಃ ಮಹಾತ್ಮ
- that great mountain surrounded by water all around
ಮುಹೂರ್ತೇನ ಸಾಗರೇಣ ನಿಯೋಜಿತಃ
- deployed by Sagara in a moment
ಸಃ ಶೃಂಗಾಣಿ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ
- he started to show his mountain peaks

||Sloka summary||

"Deployed in the waters by Sagara in a moment, the great mountain started to show his peaks." ||1.103||

||Sloka 1.104||

ಆದಿತ್ಯೋದಿಯ ಸಂಕಾಶೈರಾಲಿಖಿದ್ಭಿರಿವಾಂಬರಮ್|
ಶಾತಕುಂಭಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಸಕಿನ್ನರಮಹೋರಗೈಃ ||1.104||

ಸ|| ಸಃ ಕಿನ್ನರಮಹೋರಗೈಃ ಅದಿತ್ಯೋದಿಯ ಸಂಕಾಶೈಃ ಶಾತಕುಂಭಮಯೈಃ ಶೃಂಗೈಃ ಅಮ್ಬರಂ ಆಲಿಖದ್ಭಿಃ (ದರ್ಶಯಾಮಾಸ)||

||Sloka meanings||

ಕಿನ್ನರಮಹೋರಗೈಃ
- with Kinnaras and Nagas
ಅಮ್ಬರಂ ಆಲಿಖದ್ಭಿಃ
- touching the sky as it were
ಶಾತಕುಂಭಮಯೈಃ ಶೃಂಗೈಃ
- with golden peaks
ಅದಿತ್ಯೋದಿಯ ಸಂಕಾಶೈಃ
- like the morning Sun

||Sloka summary||

"With Nagas and Kinnaras, and golden peaks which are as if scraping the sky, the great Mountain was resembling the rising Sun." ||1.104||

||Sloka 1.105||

ತಪ್ತಜಾಂಬೂನದೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಪರ್ವತಸ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತೈಃ ||1.105||
ಆಕಾಶಂ ಶಸ್ತ್ರ ಸಂಕಾಶಂ ಅಭವತ್ಕಾಂಚನಪ್ರಭಮ್|

ಸ|| ಪರ್ವತಸ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದೈಃ ಆಕಾಶಮ್ ಶಸ್ತ್ರ ಸಂಕಾಶಂ ಕಾಂಚನ ಪ್ರಭಂ ಅಭವತ್||

||Sloka meanings||

ಸಮುತ್ಥಿತೈಃ ಪರ್ವತಸ್ಯ ತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ
- with the golden peaks of the mountain that rose up (from the sea)

ಆಕಾಶಮ್ ಶಸ್ತ್ರ ಸಂಕಾಶಂ ಕಾಂಚನ ಪ್ರಭಂ ಅಭವತ್|
- the sky took the burnished gold color of weapons

||Sloka summary||

"With the golden peaks of the mountain that rose up from the ocean, the sky assumed the burnished gold color of weapons. " ||1.105||

||Sloka 1.106||

ಜಾತರೂಪಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಭ್ರಾಜಮಾನೈಃ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭೈಃ ||1.106||
ಆದಿತ್ಯ ಶತ ಸಂಕಾಶ ಸ್ಸೋಽಭವತ್ ಗಿರಿಸತ್ತಮಃ|

ಸ|| ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೈಃ ಭ್ರಾಜಮಾನೈಃ ಜಾತರೂಪಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ ಸಃ ಗಿರಿಸತ್ತಮಃ ಶತ ಆದಿತ್ಯ ಸಂಕಾಶಃ ಅಭವತ್||

||Sloka meanings||

ಜಾತರೂಪಮಯೈಃ ಶೃಙ್ಗೈಃ
- with golden peaks
ಸ್ವಯಂಪ್ರಭೈಃ ಭ್ರಾಜಮಾನೈಃ
- self-effulgent glittering
ಸಃ ಗಿರಿಸತ್ತಮಃ
- that best of mountains
ಶತ ಆದಿತ್ಯ ಸಂಕಾಶಃ ಅಭವತ್
- shone with the brilliance of hundred Suns

||Sloka summary||

That best of mountains, with self-effulgent glittering golden peaks, shone with the brilliance of a hundred suns." ||1.106||

||Sloka 1.107||

ತಮುತ್ಥಿತ ಮಸಂಗೇನ ಹನುಮಾನಗ್ರತಸ್ಥಿತಮ್ ||1.107||
ಮಧ್ಯೇ ಲವಣತೋಯಸ್ಯ ವಿಘ್ನೋಽಯಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ|

ಸ|| ಲವಣತೋಯಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಅಸಂಗೇನ ಉತ್ಥಿತಂ ಅಗ್ರಃ ಸ್ಥಿತಂ ತಂ ಅಯಂ ವಿಘ್ನಃ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ ( ತತಃ ಕಿಂಕುರ್ವನ್?)||

||Sloka meanings||

ಲವಣತೋಯಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಅಸಂಗೇನ ಉತ್ಥಿತಂ
- the one that rose up suddenly in the middle of the ocean
ಅಗ್ರಃ ಸ್ಥಿತಂ ತಂ
- that which is standing in the front
ಅಯಂ ವಿಘ್ನಃ ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ
- this is surely an obstruction

|| Sloka summary||

"Hanuman thought, that the one that rose up suddenly in the middle of the ocean, that which is standing in the front of him, is surely an obstruction." ||1.107||

||Sloka 1.108||

ಸ ತಮುಚ್ಛ್ರಿತ ಮತ್ಯರ್ಥಂ ಮಹಾವೇಗೋ ಮಹಾಕಪಿಃ ||1.108||
ಉರಸಾ ಪಾತಯಾಮಾಸ ಜೀಮೂತ ಮಿವ ಮಾರುತಃ

ಸ|| ಸ ಕಪಿಃ ಮಹಾವೇಗಃ ಅತ್ಯರ್ಥಮ್ ಉಚ್ಛ್ರಿತಂ ತಂ ಉರಸಾ ಮಾರುತಃ ಜೀಮೂತಮಿವ ಪಾತಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಕಪಿಃ ಮಹಾವೇಗಃ
- that swift Vanara
ಅತ್ಯರ್ಥಮ್ ಉಚ್ಛ್ರಿತಂ ತಂ
- that mountain which rose up suddenly
ಉರಸಾ ಮಾರುತಃ ಜೀಮೂತಮಿವ ಪಾತಯಾಮಾಸ
- like the wind pushing away the clouds, pushed it down with his chest

||Sloka summary||

The speedy Vanara, pushed that which rose up instantly, with his chest like wind pushes the clouds away."||1.108||

Prompted by Sagara Mainaka comes up with golden shining even more because of the Sun's rays. Seeing the mountain that appeared suddenly in his path, Mainaka thinks of it as an obstacle. Then Hanuma pushing down the mountain with his chest.

||Sloka 1.109||

ಸ ತಥಾ ಪಾತಿತಃ ತೇನ ಕಪಿನಾ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ||1.109||
ಬುದ್ಧ್ವಾ ತಸ್ಯ ಕಪೇರ್ವೇಗಂ ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಂದ ಚ |

ಸ||ತೇನ ಕಪಿನಾ ತಥಾ ಪಾತಿತಃ ಸ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ ತಸ್ಯ ಕಪೇಃ ವೇಗಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಂದ ಚ||

||Sloka meanings||

ತೇನ ಕಪಿನಾ ತಥಾ ಪಾತಿತಃ
- thus pushed away by the Vanara
ಸ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ
- that best of mountains
ತಸ್ಯ ಕಪೇಃ ವೇಗಂ ಬುದ್ಧ್ವಾ-
knowing the speed of the Vanara
ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಂದ ಚ
- was delighted and happy

||Sloka summary||

"Thus pushed down by the Vanara, the best of mountains having realized the Vanaras speed, was delighted and happy too." ||1.109||

Tilaka Tika says, 'ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಾದ ಚ' instead of 'ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಂದ ಚ'. This is explained further ; 'ಜಹರ್ಷ ಚ ನನಾದ ಚ' ಇತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಪಾಠಃ| ( ಹನುಮತ್) ಬಲವೈಭವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಹರ್ಷ, ಸ್ವ ಉತ್ಥಾನ ಪ್ರಯೋಜನ ಅವೇದನಾಯ ನನಾದ ಶಬ್ದಂ ಕೃತವಾನ್ | ನನನ್ದ ಇತಿ ಆಧುನಿಕ ಕಲ್ಪಿತ ಪಾಠಃ|Seeing Hanuma's riches of strength, delighted, in order to convey his reason for coming up spoke up.
ನನನ್ದ is a modern insertion.

||Sloka 1.110,111||

ತ ಮಾಕಾಶಗತಂ ವೀರಂ ಆಕಾಶೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ||110||
ಪ್ರೀತೋ ಹೃಷ್ಠಮನಾ ವಾಕ್ಯಂ ಅಬ್ರವೀತ್ ಪರ್ವತಃ ಕಪಿಮ್|
ಮಾನುಷಂ ಧಾರಯನ್ ರೂಪಂ ಆತ್ಮನಃ ಶಿಖರೇ ಸ್ಥಿತಃ||111||

ಸ|| ಪರ್ವತಃ ಪ್ರೀತಃ ಹೃಷ್ಟಮಾನಃ ಮಾನುಷಂ ರೂಪಂ ಧಾರಯನ್ ಆತ್ಮನಃ ಶಿಖರೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ ಆಕಾಶೇ ಆಕಾಶಗತಂ ತಂ ವೀರಂ ಕಪಿಂ ವಾಕ್ಯಂ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ಪರ್ವತಃ ಪ್ರೀತಃ ಹೃಷ್ಟಮಾನಃ
- the mountain feeling happy and delighted
ಮಾನುಷಂ ರೂಪಂ ಧಾರಯನ್
- assuming human form
ಆತ್ಮನಃ ಶಿಖರೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ
- standing in his own peaks
ಆಕಾಶೇ ಆಕಾಶಗತಂ
- going in the aerial regions in the sky
ತಂ ವೀರಂ ಕಪಿಂ ವಾಕ್ಯಂ ಅಬ್ರವೀತ್
- said these words to that heroic Vanara

||Sloka summary||

" The mountain, delighted, happily assuming the form of a human, standing on his peaks, spoke to the mighty Vanara flying in the sky." ||1.111||

||Sloka 1.112||

ದುಷ್ಕರಂ ಕೃತವಾನ್ಕರ್ಮ ತ್ವಮಿದಂ ವಾನರೋತ್ತಮಃ|
ನಿಪತ್ಯ ಮಮ ಶೃಂಗೇಷು ವಿಶ್ರಮಸ್ವ ಯಥಾಸುಖಂ||1.112||

ಸ|| ವಾನರೋತ್ತಮಃ ತ್ವಂ ದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ಕೃತವಾನ್ | ಮಮಶೃಂಗೇಷು ನಿಪತ್ಯ ವಿಶ್ರಮಸ್ವ ಯಥಾಸುಖಮ್ ( ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಯಥಾ ಸುಖಂ ಗಮ್ಯತಾಮ್ ಇತಿ) ||

||Sloka meanings||

ವಾನರೋತ್ತಮಃ
- Oh best of Vanaras
ತ್ವಂ ದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ಕೃತವಾನ್
- you are doing a difficult task
ಮಮಶೃಂಗೇಷು ನಿಪತ್ಯ
- getting down on my peaks
ವಿಶ್ರಮಸ್ವ ಯಥಾಸುಖಮ್
- rest as you please

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! You are doing a very difficult task. Rest among my peaks and rest as you please." ||1.112||

Now an interesting dialog follows.

Mainaka assumes a human form and explains the wish of Sagara to help Hanuman as well as his own wish to help Hanuman, since he himself was the beneficiary of help from Hanuman's father Vayu. He requests Hanuman to rest on his peaks and then proceed.

||Sloka 1.113||

ರಾಘವಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತೇ ರುದಧಿಃ ಪರಿವರ್ತಿತಃ |
ಸ ತ್ವಾಂ ರಾಮಹಿತೇ ಯುಕ್ತಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಚಯತಿ ಸಾಗರಃ ||1.113||

ಸ|| ಉದಧಿಃ ರಾಘವಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತೈಃ ಪರಿವರ್ಥಿತಃ | ಸಃ ಸಾಗರಃ ರಾಮಹಿತೇ ಯುಕ್ತಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರತ್ಯಯರ್ಚತಿ||

||Sloka meanings||

ಉದಧಿಃ ರಾಘವಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತೈಃ ಪರಿವರ್ಥಿತಃ
- this ocean is born and nurtured by Raghava's lien
ರಾಮಹಿತೇ ಯುಕ್ತಂ ತ್ವಾಂ
- you deployed for the mission of Rama
ಸಃ ಸಾಗರಃ ಪ್ರತ್ಯಯರ್ಚತಿ
- that Sagara wants to honor

||Sloka summary||

"This ocean is nurtured by those born in Raghava's line. That Sagara, wants to honor you who is deployed on Rama's mission." ||1.113||

ರಾಮ ಟೀಕಾಲೋ: ' ರಾಘವಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತೈಃ ಸಾಗರೈರುದಧಿಃ ಪರಿವರ್ಧಿತಃ, ಅತಃ ಸಾಗರಃ ಸಗರ ಪರಿವರ್ಧಿತಃ ಉದಧಿಃ ರಾಮಹಿತೇ ಯುಕ್ತಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರತ್ಯರ್ಚಯತಿ| ತತ್ರ ಹೇತುಃ - ಕೃತೇ ಉಪಕೃತೇ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರಃ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಏಷಸನಾತನೋ ಧರ್ಮಃ |

||Sloka 1.114||

ಕೃತೇ ಚ ಪ್ರತಿಕರ್ತವ್ಯಂ ಏಷ ಧರ್ಮಃ ಸನಾತನಃ|
ಸೋಽಯಂ ತ್ವತ್ಪ್ರತೀಕಾರಾರ್ಥೀ ತ್ವತ್ತಸ್ಸಮ್ಮಾನ ಮರ್ಹತಿ ||1.114||

ಸ|| ಕೃತೇ ಪ್ರತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಏಷಃ ಸನಾತನಃ ಧರ್ಮಃ| ತತ್ ಪ್ರತಿಕಾರಾರ್ಥೀ ಸಃ ( ಸಾಗರಃ) ಅಯಂ ತ್ವತ್ತಃ ಸಮ್ಮಾನಂ ಅರ್ಹತಿ||

||Sloka meanings||

ಕೃತೇ ಪ್ರತಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ
- help rendered must be repaid
ಏಷಃ ಸನಾತನಃ ಧರ್ಮಃ
- this is eternal truth
ತತ್ ಪ್ರತಿಕಾರಾರ್ಥೀ ಸಃ ( ಸಾಗರಃ)
- one wanting to do service in return ( Sagara)
ತ್ವತ್ತಃ ಅಯಂ ಸಮ್ಮಾನಂ ಅರ್ಹತಿ
- he deserves to honor you

||Sloka summary||

"That help rendered is to be repaid is an age-old custom. To perform that service in return, the Sagara wants to honor you." ||1.114||

||Sloka 1.115||

ತ್ವನ್ನಿಮಿತ್ತಮನೇನಾಹಂ ಬಹುಮಾನಾತ್ ಪ್ರಚೋದಿತಃ|
ತಿಷ್ಠತ್ವಂ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲ ಮಯಿ ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಗಮ್ಯತಾಮ್||1.115||

ಸ|| ಅನೇನ ( ಸಾಗರೇಣ) ತ್ವತ್ ನಿಮಿತ್ತಂ ಬಹುಮಾನಾತ್ ಅಹಂ ಪ್ರಚೋದಿತಃ | ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲ ತ್ವಂ ತಿಷ್ಠ | ಮಯಿ (ಶೃಂಗೇಷು) ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಗಮ್ಯತಾಮ್||

||Sloka meanings||

ಬಹುಮಾನಾತ್ ಅಹಂ ಪ್ರಚೋದಿತಃ
- I have been prompted
ಅನೇನ ( ಸಾಗರೇಣ) ತ್ವತ್ ನಿಮಿತ್ತಂ
- by the Sagara for your benefit
ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲ ತ್ವಂ ತಿಷ್ಠ
- Oh tiger among Vanaras, you stay.
ಮಯಿ (ಶೃಂಗೇಷು) ವಿಶ್ರಮ್ಯ ಗಮ್ಯತಾಮ್
- resting my peaks you may go.

||Sloka summary||

"For your benefit I have been prompted (by Sagara). Oh tiger among Vanaras ! Please stay. Resting on my peaks you may go." ||1.115||

||Sloka 1.116||

ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಚಾಪಿ ಕಪಿರೇಷ ಸಮಾಪ್ಲುತಃ |
ತವ ಸಾನುಷು ವಿಶ್ರಾಂತಃ ಶೇಷಂ ಪ್ರಕ್ರಮತಾಂ ಇತಿ||1.116||

ಸ|| ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಮಾಪ್ಲುತಃ ಏಷ ಕಪಿಃ ತವ ಸಾನುಷು ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಪ್ರಕ್ರಮತಾಮ್ ಇತಿ (ಸಾಗರೇಣ ಪ್ರಚೋದಿತಃ)||

||Sloka meanings||

ಶತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಮಾಪ್ಲುತಃ
- leaping hundred yojanas
ಏಷ ಕಪಿಃ ತವ ಸಾನುಷು ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ
- this Vanara may rest in your peaks
ಶೇಷಂ ಪ್ರಕ್ರಮತಾಮ್ ಇತಿ
- and rest he moves forward

||Sloka summary||

"(The Sagara prompted me thinking,) This Vanara leaping over Hundred Yojanas may rest in your peaks and then proceed to complete the remainder" ||1.116||

|| Sloka 1.117||

ತದಿದಂ ಗಂಧವತ್ ಸ್ವಾದು ಕಂದಮೂಲಫಲಮ್ ಬಹು|
ತದಾಸ್ವಾದ್ಯ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಶ್ರಾಂತೋಽನುಗಮಿಷ್ಯಸಿ ||1.117||

ಸ|| ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ ಇದಂ ಗಂಧವತ್ ಸ್ವಾದು ಬಹು ಕಂದಮೂಲಂ ಆಸಾದ್ಯ ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಅನುಗಮಿಷ್ಯಸಿ ||

||Sloka meanings||

ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ ಇದಂ
- O best of Vanaras , ಓ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂದುವಲನ ಈ
ಗಂಧವತ್ ಸ್ವಾದು ಬಹು ಕಂದಮೂಲಂ ಆಸಾದ್ಯ
- tasting sweet smelling and tasty fruits and roots
ವಿಶ್ರಾನ್ತಃ ಅನುಗಮಿಷ್ಯಸಿ
- having rested you may go ahead

||Sloka summary||

"Oh best of Vanaras, tasting these sweet smelling and tasty fruits and roots and resting you may proceed." ||1.117||

||Sloka 1.118||

ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಸಂಬಂಧಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತ್ವಯಾಽಸ್ತಿವೈ |
ಪ್ರಖ್ಯಾತಃ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಮಹಾಗುಣ ಪರಿಗ್ರಹಃ ||1.118||

ಸ|| ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಖ್ಯಾತಃ ಮಹಾಗುಣಪರಿಗ್ರಹಃ ಸಂಬಂಧಃ ತ್ವಯಾ ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಅಸ್ತಿವೈ||

||Sloka meanings||

ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಖ್ಯಾತಃ
- Oh best of Vanaras , well known in the three worlds
ಮಹಾಗುಣಪರಿಗ್ರಹಃ ಸಂಬಂಧಃ
- the relationship possessing great merits
ತ್ವಯಾ ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಅಸ್ತಿವೈ
- with you for us is there.

||Sloka summary||

"Oh chief of Vanaras ! For us also there is a kinship based on merits which is well known in the three worlds." ||1.118||

'ಸಂಬಂಧಃ Ó is elaborated by Tilaka Tika as-' ತ್ವತ್ ಸಹಾಯ್ಯಕರಣ ಪ್ರಯೋಜಕಃ'

||Sloka 1.119||

ವೇಗವಂತಃ ಪ್ಲವಂತೋ ಯೇ ಪ್ಲವಗಾಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|
ತೇಷಾಂ ಮುಖ್ಯತಮಃ ಮನ್ಯೇ ತ್ವಾಮಹಂ ಕಪಿಕುಂಜರ||1.119||

ಸ|| ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಕಪಿಕುಂಜರಃ ವೇಗವನ್ತಃ ಪ್ಲವನ್ತಃ ಯೇ ಪ್ಲವಗಾಃ ತೇಷಾಮ್ ಮುಖ್ಯತಮಂ ತ್ವಾಮ್ ಅಹಂ ಮನ್ಯೇ||

||Sloka meanings||

ಮಾರುತಾತ್ಮಜ ಕಪಿಕುಂಜರಃ ಯೇ ಪ್ಲವಗಾಃ ವೇಗವನ್ತಃ ಪ್ಲವನ್ತಃ
- O Hanuma, elephant among Vanaras, these Vanaras fly speedily
ಕಪಿಕುಂಜರಃ ತೇಷಾಮ್ ಮುಖ್ಯತಮಂ ತ್ವಾಮ್
- Oh tiger among Vanaras, you are the foremost among them
ಅಹಂ ಮನ್ಯೇ
- I know

||Sloka summary||

"Oh Son of wind god ! Elephant among Vanaras , I consider you as the foremost among those who fly very fast." ||1.119||

||Sloka 1.120||

ಅತಿಥಿಃ ಕಿಲ ಪೂಜಾರ್ಹಃ ಪ್ರಾಕೃತೋಽಪಿ ವಿಜಾನತ|
ಧರ್ಮಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನೇನ ಕಿಂ ಪುನಸ್ತ್ವಾದೃಶೋ ಮಹಾನ್ ||1.120||

ಸ|| ಧರ್ಮಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನೇನ ವಿಜಾನತಾ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಅಪಿ ಅತಿಥಿಃ ಪೂಜಾರ್ಹಃ | ತ್ವಾದೃಶಃ ಮಹಾನ್ ಕಿಂ ಪುನಃ ಕಿಲ||

||Sloka meanings||

ಧರ್ಮಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನೇನ ವಿಜಾನತಾ
- righteous one knows
ಪ್ರಾಕೃತಃ ಅಪಿ ಅತಿಥಿಃ ಪೂಜಾರ್ಹಃ
- even an ordinary person, as guest is to be honored
ತ್ವಾದೃಶಃ ಮಹಾನ್ ಕಿಂ ಪುನಃ ಕಿಲ
- what is there to be said for a person like you.

||Sloka summary||

' By the wise men who desire to know righteousness, a guest even if he is an ordinary person, is worthy of worship. That being so what to say of great ones." ||1.120||

||Sloka 1.121||

ತ್ವಂ ಹಿ ದೇವ ವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಾರುತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ|
ಪುತ್ರಃ ತಸ್ಯೈವ ವೇಗೇನ ಸದೃಶಃ ಕಪಿಕುಂಜರಃ||1.121||

ಸ|| ಕಪಿಕುಂಜರ ತ್ವಂ ದೇವವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ಮಾರುತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಹಿ | ವೇಗೇನ ತಸ್ಯೈವ ಸಾದೃಶಃ||

||Sloka meanings||

ಕಪಿಕುಂಜರ ತ್ವಂ ದೇವವರಿಷ್ಠಸ್ಯ
- oh elephant among Vanaras, you are eminent among Devas,
ಮಹಾತ್ಮನಃ ಮಾರುತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಹಿ
- high souled wind god's son .
ವೇಗೇನ ತಸ್ಯೈವ ಸಾದೃಶಃ
- you are equal to him in speed

||Sloka summary||

"Oh Elephant among Vanaras, you are son of high souled wind god, preeminent among divine beings. In speed you are equal to him. "||1.121||

||Sloka 1.122||

ಪೂಜಿತೇ ತ್ವಯಿ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಪೂಜಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಾರುತಃ|
ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ಪೂಜನೀಯೋ ಮೇ ಶೃಣುಚಾಪ್ಯತ್ರ ಕಾರಣಮ್||1.122||

ಸ||ಧರ್ಮಜ್ಞ ತ್ವಯಿ ಪೂಜಿತೇ ಮಾರುತಃ ಪೂಜಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ | ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ಅಪಿ ಮೇ ಪೂಜನೀಯಃ | ಅತ್ರಕಾರಣಂ ಚ ಶೃಣು||

||Sloka meanings||

ಧರ್ಮಜ್ಞ ತ್ವಯಿ ಪೂಜಿತೇ
- Oh knower of righteousness, if you are worshipped
ಮಾರುತಃ ಪೂಜಾಂ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ
- wind god will receive the worship.
ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ಅಪಿ ಮೇ ಪೂಜನೀಯಃ
- so you are worthy of worship to me
ಅತ್ರಕಾರಣಂ ಚ ಶೃಣು
- listen, I will tell you the reason

||Sloka summary||

"Oh Knower of righteousness! if you are worshipped , the wind god receives the veneration. So you are also worthy of worship for me. Let me tell you the reason." ||1.122||

||Sloka 1.123||

ಪೂರ್ವಂ ಕೃತ ಯುಗೇ ತಾತ ಪರ್ವತಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋಽಭವನ್|
ತೇ ಹಿ ಜಗ್ಮುರ್ದಿಶಸ್ಸರ್ವಾ ಗರುಡಾನಿಲ ವೇಗಿನಃ||1.123||

ಸ|| ತಾತ ! ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಯುಗೇ ಪರ್ವತಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಅಭವನ್ | ತೇ ಗರುಡಾನಿಲವೇಗಃ ಸರ್ವಾಃ ದಿಶಾಃ ಜಗ್ಮುಃ||

||Sloka meanings||

ತಾತ ! ಪೂರ್ವಂ ಕೃತಯುಗೇ
- dear son, formerly in Krita yuga
ಪರ್ವತಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಅಭವನ್
- mountains were having wings
ತೇ ಗರುಡಾನಿಲವೇಗಃ ಸರ್ವಾಃ ದಿಶಾಃ ಜಗ್ಮುಃ
- they were going about in all directions with the speed of Garuda

||Sloka summary||

"Dear son ! Long time ago in Krita Yuga the mountains were having wings. They were moving the speed of Garuda in all directions." ||1.123||

||Sloka 1.124||

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು ದೇವಸಂಘಾಸ್ಸಹರ್ಷಿಭಿಃ |
ಭೂತಾನಿ ಚ ಭಯಂ ಜಗ್ಮುಃ ತೇಷಾಂ ಪತನಶಂಕಯಾ ||1.124||

ಸ||ತತಃ ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು ಸಹರ್ಷಿಭಿಃ ದೇವ ಸಂಘಾಃ ಭೂತಾನಿ ಚ ತೇಷಾಂ ಪತನ ಶಂಕಯಾ ಭಯಂ ಜಗ್ಮುಃ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು
- when they moved about
ಸಹರ್ಷಿಭಿಃ ದೇವ ಸಂಘಾಃ ಭೂತಾನಿ ಚ
- along with Seers, the hosts of gods and all creature
ತೇಷಾಂ ಪತನ ಶಂಕಯಾ
- out of concern of their falling down
ಭಯಂ ಜಗ್ಮುಃ
- were afraid

||Sloka summary||

"Then as they went about the legions of gods along with venerable sages and other beings panicked for fear of their falling down." ||1.124||

||Sloka 1.125||

ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಶತಕ್ರತುಃ|
ಪಕ್ಷಾನ್ ಚಿಛ್ಚೇದ ವಜ್ರೇಣ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ||1.125||

ಸ|| ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶತಕ್ರತುಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಶ್ರಸಃ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಪಕ್ಷಾನ್ ವಜ್ರೇಣ ಚಿಛ್ಚೇದ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಶತಕ್ರತುಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ
- then thousand eyed Indra who performed hundred Yagnyas
ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಶ್ರಸಃ
- then and there thousands of
ಪರ್ವತಾನಾಂ ಪಕ್ಷಾನ್ ವಜ್ರೇಣ ಚಿಛ್ಚೇದ
- wings of mountains were cut into pieces with his thunderbolt

||Sloka summary||

"Then the angry thousand eyed one who performed hundred sacrifices, cut off the wings of the mountains then and there with his thunderbolt ." ||1.125||

||Sloka 1.126||

ಸಮಾಮುಪಾಗತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಜ್ರಮುದ್ಯಮ ದೇವರಾಟ್|
ತತೋಽಹಂ ಸಹಸಾ ಕ್ಷಿಪ್ತ ಶ್ವಸನೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ||1.126||

ಸ|| ಸಃ ದೇವರಾಟ್ ಕ್ರುದ್ಧಃ ವಜ್ರಂ ಉದ್ಯಮ್ಯ ಮಾಮ್ ಉಪಾಗತಃ| ತತಃ ಅಹಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ ಶ್ವಸನೇನ ಸಹಸಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಃ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ದೇವರಾಟ್ ಕ್ರುದ್ಧಃ
- that Indra in anger
ವಜ್ರಂ ಉದ್ಯಮ್ಯ ಮಾಮ್ ಉಪಾಗತಃ
- came towards me holding the thunderbolt
ತತಃ ಅಹಂ
- then I was
ಮಹಾತ್ಮನಾ ಶ್ವಸನೇನ ಸಹಸಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಃ
- high souled wind god at once dropped down

||Sloka summary||

"The angry king of Devas, holding the Vajra approached me. Then I have been dropped down by the great wind god." ||1.126||

||Sloka 1.127||

ಅಸ್ಮಿನ್ ಲವಣತೋಯೇ ಚ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ|
ಗುಪ್ತಪಕ್ಷ ಸಮಗ್ರಶ್ಚ ತವಪಿತ್ರಾಽಭಿ ರಕ್ಷಿತಃ||1.127||

ಸ|| ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮ ಗುಪ್ತಪಕ್ಷಸಮಗ್ರಶ್ಚ ಅಸ್ಮಿನ್ ಲವಣತೋಯೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಃ ತವಪಿತ್ರಾ ಅಭಿರಕ್ಷಿತಃ||

||Sloka meanings||

ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮ
- best among those who fly,
ಗುಪ್ತಪಕ್ಷಸಮಗ್ರಶ್ಚ ಅಸ್ಮಿನ್ ಲವಣತೋಯೇ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಃ
- dropped in this salt water sea with wings intact
ತವಪಿತ್ರಾ ಅಭಿರಕ್ಷಿತಃ
- I was protected by your father

||Sloka summary||

"Oh best of Vanaras! thus dropped in this salt water sea with wings intact, I was protected by your father."||1.127||

|| Sloka 1.128||

ತತೋಽಹಂ ಮಾನಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಮಾನ್ಯೋಹಿ ಮಮ ಮಾರುತಃ |
ತ್ವಯಾ ಮೇ ಹ್ಯೇಷ ಸಂಬಂಧಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯ ಮಹಾಗುಣಃ||1.128||

ಸ|| ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತತಃ ಮಾರುತಃ ಮಮ ಮಾನ್ಯಃ ಹಿ | ತತಃ ಅಹಂ ಮಾನಯಾಮಿ | ಮೇ ತ್ವಯಾ ಸಂಬಂಧಃ ಮಹಾಗುಣಃ ||

||Sloka meanings||

ಕಪಿಮುಖ್ಯ ತತಃ
- so best among Vanaras
ಮಾರುತಃ ಮಮ ಮಾನ್ಯಃ ಹಿ
- wind god is revered one for me
ತತಃ ಅಹಂ ಮಾನಯಾಮಿ
- Hence I am honoring you
ಮೇ ತ್ವಯಾ ಸಂಬಂಧಃ ಮಹಾಗುಣಃ
- my relationship with you is of great value

||Sloka summary||

"Oh chief of Vanaras, so the wind god is revered one for me. So I am honoring you. Thus my relationship with you is great. " ||1.128||

||Sloka 129||

ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವಂ ಗತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಸಾಗರಸ್ಯ ಮಮೈವ ಚ|
ಪ್ರೀತಿಂ ಪ್ರೀತಮನಾಃ ಕರ್ತುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ಮಹಾಕಪೇ ||129||

ಸ|| ಮಹಾಕಪಿಃ ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾರ್ಯೇ ಏವಂ ಗತೇ ತ್ವಂ ಪ್ರೀತಮನಾಃ ಸಾಗರಸ್ಯಚ ಮಮೈವ ಚ ಪ್ರೀತಿಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹಸಿ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾಕಪಿಃ ಅಸ್ಮಿನ್ ಏವಂ ಗತೇ ಕಾರ್ಯೇ
- Oh great Vanara, because of all that happened in the past
ತ್ವಂ ಪ್ರೀತಮನಾಃ
- whole heartedly you
ಸಾಗರಸ್ಯಚ ಮಮೈವ ಚ ಪ್ರೀತಿಂ - Sagara's and my pleasure
ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹಸಿ - deserve to receive
ಪೊಂದುಟಕು ತಗಿನವಾಡಿವಿ.

||Sloka summary||

" Oh great Vanara, because of all that happened in the past, wholeheartedly you deserve to be pleased by us, the Sagara and myself. "||1.129||

|| Sloka 1.130||

ಶ್ರಮಂ ಮೋಕ್ಷಯ ಪೂಜಾಂ ಚ ಗೃಹಾಣ ಕಪಿಸತ್ತಮ |
ಪ್ರೀತಿಂ ಚ ಬಹು ಮನ್ಯಸ್ವ ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ||1.130||

ಸ|| ಕಪಿಸತ್ತಮ ಶ್ರಮಂ ಮೋಕ್ಷಯ ಪೂಜಾಂ ಚ ಗೃಹಾಣ ಪ್ರೀತಿಂ ಬಹುಮನ್ಯಸ್ವ| ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ಪ್ರೀತಃ ಅಸ್ಮಿ||

||Sloka meanings||

ಕಪಿಸತ್ತಮ ಶ್ರಮಂ ಮೋಕ್ಷಯ
- Oh best of Vanaras, relieve your fatigue
ಪೂಜಾಂ ಚ ಗೃಹಾಣ
- receive our offering
ಪ್ರೀತಿಂ ಬಹುಮನ್ಯಸ್ವ
- oblige our love
ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ಪ್ರೀತಃ ಅಸ್ಮಿ
- I am pleased in seeing you

||Sloka summary||

"Oh best of Vanaras ! Relieve your fatigue. Receive our worship. Accepting our love, you may oblige us. I am delighted in seeing you". ||1.130||

||Sloka 1.131||

ಏವಮುಕ್ತಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ತಂ ನಗೋತ್ತಮಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್ |
ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ಕೃತಾಮಾತಿಥ್ಯಂ ಮನ್ಯುರೇಷೋಽಪನೀಯತಾಮ್||1.131||

ಸ|| ಏವಂ ಉಕ್ತಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ತಂ ನಗೋತ್ತಮಂ ಅಬ್ರವೀತ್ | ಆತಿಥ್ಯಂ ಕೃತಂ ಪ್ರೀತಃ ಅಸ್ಮಿ | ಏಷಃ ಮನ್ಯುಃ ಅಪನೀಯತಾಮ್||

||Sloka meanings||

ಏವಂ ಉಕ್ತಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ
- having been told thus , the best of Vanaras
ತಂ ನಗೋತ್ತಮಂ ಅಬ್ರವೀತ್
- spoke to the best of mountains
ಆತಿಥ್ಯಂ ಕೃತಂ ಪ್ರೀತಃ ಅಸ್ಮಿ
- hospitality is accepted. I am pleased
ಏಷಃ ಮನ್ಯುಃ ಅಪನೀಯತಾಮ್
- remove your unhappiness

||Sloka summary||

"Having been told thus by Vanara, the best of Vanaras then spoke. 'I am delighted. Take it as though your hospitality has been accepted. Remove your unhappiness".||1.131||

||Sloka 1.132||

ತ್ವರತೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲೋಮೇ ಅಹಶ್ಚಾಪ್ಯತಿವರ್ತತೇ |
ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಚ ಮಯಾದತ್ತಾ ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯ ಮಿಹಾನ್ತರೇ ||1.132||

ಸ|| ಮೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲಃ ತ್ವರತೇ | ಅಹಃ ಚ ಅತಿವರ್ತತೇ | ಅನ್ತರೇ ಇಹ ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯಂ (ಇತಿ) ಮಯಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ದತ್ತಾಚ||

||Sloka meanings||

ಮೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲಃ ತ್ವರತೇ
- my time is coming to an end
ಅಹಃ ಚ ಅತಿವರ್ತತೇ
- day is coming to an end
ಅನ್ತರೇ ಇಹ ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯಂ
- not to stop in the middle
ಮಯಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ದತ್ತಾಚ
- I have taken a vow

||Sloka summary||

"My time limit is approaching. The day is also coming to its end. Taken a vow not to stop in the middle. "."||1.132||

Ramayana Tilaka says. " ಮೇ ಕಾಲಃ ತ್ವರತೇ ಮಾಂ ತ್ವರಯತಿ ಯತಃ ಅಹೋ ದಿನಮತಿವರ್ತತೇ ಏತೇನ ದಿನ ಏವ ಗನ್ತವ್ಯೇತಿ ಸೂಚಿತಮ್| ಹೇತ್ವನ್ತರಮಾಹ - ಇಹ ಅಸ್ಮಿನ್ ಅನ್ತರಾ ಸಾಗರತರಣ ಮಧ್ಯೇ ಮಯಾ ನ ಸ್ಥಾತವ್ಯಮ್ ಇತಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ದತ್ತಾ ಕೃತಾ, ವಾನರ ಸಮೀಪೇ ಇತಿ ಶೇಷಃ|| Tilaka says, the time that is running is urging me forward. Why? Saying day is coming to an end indicates that Lanka is to be reached on that day itself. etc. Also Hanuma gave a reason - not to stop in the middle of the sea is a vow taken in front of Vanaras etc.

Saying 'ಅಹಃ ಚ ಅತಿವರ್ತತೇ' - day is coming to an end, the post is indicating time. All through Hanuman's search for Sita, the poet keeps indicating the time of the day. Later Sargas we will hear rising moon, moon at the high point etc.

||Sloka 1.133||

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪಾಣಿನಾ ಶೈಲಂ ಆಲಭ್ಯ ಹರಿಪುಂಗವಃ|
ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ||1.133||

ಸ|| ವೀರ್ಯವಾನ್ ಹರಿಪುಂಗವಃ ಇತಿ ಉಕ್ತ್ವಾ ಶೈಲಂ ಪಾಣಿನಾ ಆಲಭ್ಯ ಆಕಾಶಮ್ ಆವಿಶ್ಯ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ವೀರ್ಯವಾನ್ ಹರಿಪುಂಗವಃ ಇತಿ ಉಕ್ತ್ವಾ
- valiant Hanuma having said so
ಶೈಲಂ ಪಾಣಿನಾ ಆಲಭ್ಯ
- touching the mountain with his hand
ಆಕಾಶಮ್ ಆವಿಶ್ಯ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಜಗಾಮ
- with a smile entered the sky and proceeded.

||Sloka summary||

"The mighty Hanuman having said this touching the mountain with his hand, entering the sky moved on with a smile." ||1.133||.

In this episode, Hanuman's reply is indeed brief and illuminating.

|ಪ್ರೀತೋಸ್ಮಿ| ಕೃತಂ ಆತಿಥ್ಯಂ| ಮನ್ಯುರೇಷೋಪನೀಯತಾಮ್| ತ್ವರತೇ ಕಾರ್ಯಕಾಲೋ ಮೇ| ಅಹಃ ಚ ಅಪಿ ಅತಿವರ್ತತೇ| ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಚ ಮಯಾ ದತ್ತಾ| ನಸ್ಥಾತವ್ಯಂ ಇಹ ಅಂತರೇ||"

"Delighted. Pleased with the hospitality. Do not insist. Cannot be delayed in discharging my duty. Have taken a vow. Not to stop in the middle of my path".

This is a brief reply without using any extra words. It succinctly indicates Hanuman's hurry. This is in line with Rama's admiring comment on Hanuman at the first instance of meeting Hanuman. Admiring Hanuma Rama tells Lakshmana that Hanuman's mode of speech indicated his knowledge of four Vedas, and that he did not utter one wrong or extra word.

Saying " before starting I have taken a vow, so I cannot stop", Hanuman also continues the identification of himself with the arrow of Rama. Rama's arrow does not stop. Nor would he stop.

Here, Valmiki is also telling us an accepted norm. Once one takes up a task, he cannot leave the task and take up another task. One cannot leave task on hand and take up another.

If indeed there is an invitation to digress, one should move away from such task politely like Hunuman, and continue on his own path.

There another point made by Valmiki."ಅತಿಥಿಃ ಪೂಜಾರ್ಹಃ ; Guest deserves hospitality. That is Dharma. On top of that if a noble man comes as a guest, there is no doubt at all.

Even as we go through the story of Hanuman crossing the ocean, the thoughts of Sadhaka crossing the ocean of Samsara linger in our mind. Sadhaka's characteristics are all well described in presenting Hanuman. To start on this path itself is the first difficult task for any Sadhaka. Sadhaka then moves ahead dependent only on his faith in the Bhagavan. That is what Hanuman too achieved as the first task. The second difficult task accomplished by Hanuman is to continue on his path in spite of the offer of hospitality from Sagara and Mainaka.

For one on a path of selfless action, or any other worthwhile action, there will be others wanting to appreciate or, showering favors and in the process providing a distraction. Like Hanuman, one should move on without losing sight of the ultimate task. Thus to continue on that set path is indeed the second difficult task.

The Rishis and celestials seeing this action of Hanuman praise him. They call him "Sriman" the one steeped in riches. Hanuman is indeed steeped in riches with the blessings of Rama says Appalacharyulu garu in his book.

When one is on a spiritual path there will be actions that are ordained in the scriptures. If the actions are seen as creating bonds in the path, namely the path of accomplishing the realization of Self, then how is one to perform such tasks? We have the answer in Gita. All such task is to performed as though they are being performed for the Bhagavan. Offering the fruits of action also to Bhagavan. Actions performed for Bhagavan with no fruits do not create bonds. Hanuma is on this path for Rama; 'ರಾಮ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಮ್'.

||Sloka 1.134||

ಸ ಪರ್ವತ ಸಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಬಹುಮಾನಾದವೇಕ್ಷಿತಃ |
ಪೂಜಿತಶ್ಚೋಪಪನಾಭಿಃ ಆಶೀರ್ಭಿಃ ಅನಿಲಾತ್ಮಜಃ ||1.134||

ಸ|| ಸಃ ಅನಿಲಾತ್ಮಜಃ ಪರ್ವತ ಸಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಬಹುಮಾನಾತ್ ಆವೇಕ್ಷಿತಃ ಉಪಪನ್ನಾಭಿಃ ಆಶೀರ್ಭಿಃ ಪೂಜಿತಃ ಚ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಅನಿಲಾತ್ಮಜಃ ಪರ್ವತ ಸಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ
- that son of wind god
ಪರ್ವತ ಸಮುದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಬಹುಮಾನಾತ್ ಆವೇಕ್ಷಿತಃ
- having been seen with respect by Mainaka and Sagara
ಉಪಪನ್ನಾಭಿಃ ಆಶೀರ್ಭಿಃ ಪೂಜಿತಃ ಚ
- appropriately worshipped with blessings

||Sloka summary||

"The son of wind god, having been seen with respect by Mainaka and Sagara, was honored with proper blessings." ||1.134||

||Sloka 1.135||

ಅಥೋರ್ಥ್ವಂ ದೂರಮುತ್ಪತ್ಯ ಹಿತ್ವಾ ಶೈಲಮಹಾರ್ಣವೌ |
ಪಿತುಃ ಪಂಥಾನ ಮಾಸ್ಥಾಯ ಜಗಾಮ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ||1.135||

ಸ|| ಅಥ ಶೈಲಮಹಾರ್ಣವೌ ಹಿತ್ವಾ ( ಹನೂಮತಃ) ಊರ್ಧ್ವಂ ದೂರಂ ಉತ್ಪತ್ಯ ವಿಮಲೇ ಅಮ್ಬರೇ ಪಿತುಃ ಪನ್ಥಾನಂ ಅಸ್ಥಾಯ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ಅಥ ಶೈಲಮಹಾರ್ಣವೌ ಹಿತ್ವಾ
- then leaving the mountain and great ocean
ಊರ್ಧ್ವಂ ದೂರಂ ಉತ್ಪತ್ಯ
- flying far and high ದೂರಮುಗಾ ಪೈಕಿ ಎಗಿರಿ
ವಿಮಲೇ ಅಮ್ಬರೇ
- in the clear sky
ಪಿತುಃ ಪನ್ಥಾನಂ ಅಸ್ಥಾಯ ಜಗಾಮ
- proceeded following the path of his father

||Sloka summary||

"Then leaving the mountain and the great ocean, Hanuman jumped up into the clear sky taking the path of his father, and flew away." ||1.135||

||Sloka 1.136||

ಭೂಯಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಗಿರಿಂ ತಂ ಅವಲೋಕಯನ್ |
ವಾಯುಸೂನುನಿರಾಲಂಬೇ ಜಗಾಮ ವಿಮಲೇಽಮ್ಬರೇ||1.136||

ಸ|| ವಾಯುಸೂನುಃ ಭೂಯಶ್ಚ ಊರ್ಧ್ವಂ ಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಂ ಗಿರಿಂ ಅವಲೋಕಯನ್ ನಿರಾಲಮ್ಬೇ ವಿಮಲೇ ಅಮ್ಬರೇ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ವಾಯುಸೂನುಃ ಭೂಯಶ್ಚ ಊರ್ಧ್ವಂ ಗತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ
- the son of Vayu again attaining higher path
ತಂ ಗಿರಿಂ ಅವಲೋಕಯನ್
- looking at the mountain
ನಿರಾಲಮ್ಬೇ ವಿಮಲೇ ಅಮ್ಬರೇ ಜಗಾಮ
- went along in the clear sky without any support

||Sloka summary||

"The son of wind god again attaining higher path , looking at the mountain went in to the sky without any support."||1.136||

||Sloka 1.137||

ತದ್ವಿತೀಯಂ ಹನುಮತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮಸುದುಷ್ಕರಮ್|
ಪ್ರಶಶಂಸು ಸ್ಸುರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ||1.137||

ಸ|| ಹನುಮತಃ ತತ್ ದ್ವಿತೀಯಂ ಸುದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವೇ ಸುರಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ಪ್ರಶಂಸುಃ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮತಃ ತತ್
- thus Hanuman's
ದ್ವಿತೀಯಂ ಸುದುಷ್ಕರಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing second difficult to perform act
ಸುರಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ ಪ್ರಶಂಸುಃ
- Gods Siddhas, great sages praised him

||Sloka summary||

" Seeing the accomplishment of the second such difficult to perform task being performed by Hanuman, the Gods, Siddhas and the venerable sages praised him."||1.137||

Rama Tilaka says; ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ಅನ್ಯೈಃ ಕರ್ತುಮ್ ಅಶಕ್ಯಂ ದ್ವಿತೀಯಮ್| ಉತ್ಪ್ಲವನಾಪೇಕ್ಷಯಾ ದ್ವಿತ್ವಸಂಖ್ಯಾಪೂರಕಮ್ ವಿಶ್ರಾನ್ತ್ಯಕರಣರೂಪಮ್ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಾದಯಃ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ|

||Sloka 1.138||

ದೇವತಾಶ್ಚಾಭವನ್ ಹೃಷ್ಟಾಃ ತತ್ರಸ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ|
ಕಾಂಚನಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಶ್ಚ ವಾಸವಃ||138||

ಸ|| ತತ್ರಸ್ಥಾಃ ದೇವತಾಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ವಾಸವಶ್ಚ ಕಾಂಚನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ ಹೃಷ್ಠಾಃ ಅಭವನ್ ||

||Sloka meanings||

ತತ್ರಸ್ಥಾಃ ದೇವತಾಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ವಾಸವಶ್ಚ
- the gods as well as Vasava, the thousand eyed one
ಕಾಂಚನಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸುನಾಭಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ
- with the act of Mainak with golden peaks
ಹೃಷ್ಠಾಃ ಅಭವನ್
- became delighted

||Sloka summary||

"The Devas who were present there as well as the thousand eyed Vasava too were delighted by the gesture of the golden Mainaka mountain". ||1.138||

||Sloka 1.139||

ಉವಾಚ ವಚನಂ ಧೀಮಾನ್ ಪರಿತೋಷಾತ್ ಸಗದ್ಗದಮ್|
ಸುನಾಭಂ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಶಚೀಪತಿಃ ||1.139||

ಸ|| ಧೀಮಾನ್ ಶಚೀಪತಿಃ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸುನಾಭಂ ಪರಿತೋಷಾತ್ ಸಗದ್ಗದಮ್ ಸ್ವಯಮೇವ ವಚನಮ್ ಉವಾಚ||

||Sloka meanings||

ಧೀಮಾನ್ ಶಚೀಪತಿಃ
- wise husband of Sachi
ಪರಿತೋಷಾತ್ ಸಗದ್ಗದಮ್
- satisfied and a choked voice
ಸ್ವಯಮೇವ ವಚನಮ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸುನಾಭಂ ಉವಾಚ
- himself spoke these words to Mainaka, the best of mountains

||Sloka summary||

"Indra, the wise husband of Sachi satisfied spoke to Sunabha, the best of mountains , with a choked voice of happiness ." ||1.139||

||Sloka 1.140||

ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಶೈಲೇಂದ್ರ ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ತೇ ಭೃಶಮ್|
ಅಭಯಂ ತೇ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ ತಿಷ್ಠ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾ ಸುಖಮ್||1.140||

ಸ|| ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಶೈಲೇಂದ್ರ ತೇ ಭೃಶಮ್ ಪರಿತುಷ್ಠಃ ಅಸ್ಮಿ | ಸೌಮ್ಯ ತೇ ಅಭಯಂ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ| ಯಥಾಸುಖಂ ತಿಷ್ಠ||

||Sloka meanings||

ಹಿರಣ್ಯನಾಭ ಶೈಲೇಂದ್ರ
- Oh best of mountains with golden peaks,
ತೇ ಭೃಶಮ್ ಪರಿತುಷ್ಠಃ ಅಸ್ಮಿ
- I am pleased a lot with you
ಸೌಮ್ಯ ತೇ ಅಭಯಂ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ
- oh pious one, I am giving assurance to you
ಯಥಾಸುಖಂ ತಿಷ್ಠ
- happily stay on

||Sloka summary||

"Oh Hiranyagarbha ! the best of mountains, I am very happy with you. Oh Pious one! I am giving you, my assurance. You may happily stay (without fear)." ||1.140||

Tilaka Tika elaborates on ಅಭಯಂ given by Indra; 'ಸ್ವಕೃತ ಪಕ್ಷಛ್ಚೇದ ಶಙ್ಕಾ ಜನಿತ ಭಯಾ ಭಾವಮ್;

||Sloka 1.141||

ಸಾಹ್ಯಂ ಕೃತಂ ತೇ ಸುಮಹದ್ವಿಕ್ರಾಂತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ|
ಕ್ರಮತೋ ಯೋಜನಶತಂ ನಿರ್ಭಯಸ್ಯ ಭಯೇ ಸತಿ||1.141||

ಸ|| ಶತಯೋಜನಮ್ ಕ್ರಮತಃ ಭಯೇ ಸತಿ ನಿರ್ಭಯಸ್ಯ ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ತೇ ಹನುಮತಃ ಸುಮಹತ್ ಸಾಹ್ಯಂ ಕೃತಂ||

||Sloka meanings||

ಶತಯೋಜನಮ್ ಕ್ರಮತಃ ಭಯೇ ಸತಿ
- though leaping across hundred yojanas is fearsome
ನಿರ್ಭಯಸ್ಯ ಹನುಮತಃ ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ
- Hanuman who is fearless and powerful
ತೇ ಸುಮಹತ್ ಸಾಹ್ಯಂ ಕೃತಂ
- you have rendered valuable help

||Sloka summary||

"Leaping across hundred yojanas is fearsome, and you have offered valuable help for powerful Hanuman who is fearless." ||1.141||

Flying across hundred yojanas is a fearsome task. Indeed that is why Vanaras were dejected until Hanuman took up the challenge. Mainaka's offer of help was thus to be appreciated is the meaning here.

Govindaraja elaborates on the fear; 'ಭಯೇಸತಿ ಸಮುದ್ರ ಲಙ್ಘನೇ ಅಸ್ಯ ಕಿಂ ಭವಿಷ್ಯತೀತ್ಯಸ್ಮಾಕಂ ಭಯೇ ಸತೀತ್ಯರ್ಥಃ';the fear is ours ; Hanuman is fearless.

Tilaka Tika elaborates on the help,'ಸಾಹ್ಯಂ'; ನಿರ್ಭಯಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಾದನ್ಯತೋ ಭಯರಹಿತಸ್ಯ ವಾನರಸಮೂಹಸ್ಯ ಭಯೇ ಸುಗ್ರೀವಾದ್ಭೀತೌ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಸತಿ, ಯೋಜನಶತಂ ಕ್ರಮತೋ ಗಚ್ಛತೋ ವಿಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಶ್ರಮ ಅಭಾವವತೋ ಹನುಮತಃ ಸಾಹ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ಇತಿ"|

|| Sloka 1.142||

ರಾಮಸ್ಯೈಷ ಹಿ ದೂತ್ಯೇನ ಯಾತಿ ದಾಶರಥೇರ್ಹರಿಃ |
ಸತ್ ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ವತಾ ತಸ್ಯ ತೋಷಿತೋಽಸ್ಮಿ ದೃಢಂ ತ್ವಯಾ||1.142||

ಸ|| ಏಷ ಹರಿಃ ದಾಶರಥೇಃ ರಾಮಸ್ಯ ದೂತ್ಯೇನ ಯಾತಿ ತಸ್ಯ ತ್ವಯಾ ಕುರ್ವತಾ ಸತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್ ದೃಢಃ ತೋಷಿತಃ ಅಸ್ಮಿ||

||Sloka meanings||

ಏಷ ಹರಿಃ
- this Vanara
ದಾಶರಥೇಃ ರಾಮಸ್ಯ ದೂತ್ಯೇನ ಯಾತಿ
- going on a mission of Rama , son of Dasaratha
ತಸ್ಯ ತ್ವಯಾ ಕುರ್ವತಾ ಸತ್ ಕ್ರಿಯಾಮ್
- with the good deed done by you for him
ದೃಢಃ ತೋಷಿತಃ ಅಸ್ಮಿ
- I am surely pleased

||Sloka summary||

"This Vanara is going on a mission for Rama only. I am very happy with the service offered to him." ||1.142||

||Sloka 1.143||

ತತಃ ಪ್ರಹರ್ಷಮಗಮ ದ್ವಿಪುಲಂ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ |
ದೇವತಾನಾಂ ಪತಿಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪರಿತುಷ್ಠಂ ಶತಕ್ರತುಮ್||1.143||

ಸ|| ತತಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ ದೇವತಾನಾಂ ಪತಿಂ ಶತಕ್ರತುಂ ಪರಿತುಷ್ಠಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಪುಲಂ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಆಗಮತ್||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ
- then the best of mountains
ದೇವತಾನಾಂ ಪತಿಂ ಶತಕ್ರತುಂ ಪರಿತುಷ್ಠಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing the happiness of the king of Devas, the one who performed hundred Yajnyas
ವಿಪುಲಂ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಆಗಮತ್
- very much delighted

||Sloka summary||

Then, seeing the happiness of Indra, the king of Devas, the best of mountains was very much delighted." ||1.143||

||Sloka 1.144||

ಸವೈ ದತ್ತವರಶೈಲೋ ಬಭೂವಾಸ್ಥಿತಃ ತದಾ |
ಹನುಮಾಂಶ್ಚ ಮುಹುರ್ತೇನ ವ್ಯತಿಚಕ್ರಾಮ ಸಾಗರಮ್||1.144||

ಸ|| ತದಾ ದತ್ತವರಃ ಸಃ ಶೈಲಃ ಅಸ್ಥಿತಃ ಬಭೂವ| ಹನುಮಾಂಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತೇನ ಸಾಗರಂ ವ್ಯತಿಚಕ್ರಾಮ||

||Sloka meanings||

ತದಾ ದತ್ತವರಃ ಸಃ ಶೈಲಃ
- then Mainaka , having received boons
ಅಸ್ಥಿತಃ ಬಭೂವ- remained there only
ಹನುಮಾಂಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತೇನ
- in a moment Hanuman also moved on
ವ್ಯತಿಚಕ್ರಾಮ ಸಾಗರಮ್
- flying across the ocean

||Sloka summary||

"Then the Mountain having been given a boon remained there only. Hanuman also moved on across the ocean." ||1.144||

||Sloka 1.145||

ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ|
ಅಬ್ರುವನ್ ಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶಾಂ ಸುರಸಾಂ ನಾಗಮಾತರಮ್||1.145||

ಸ|| ತತಃ ದೇವಾಃ ಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಹ ಸಿದ್ಧಾಃ ಪರಮರ್ಷ್ಯಯಃ ಚ ಸೂರ್ಯಸಂಕಾಶಂ ನಾಗಮಾತರಂ ಸುರಸಾಂ ಅಬ್ರುವನ್ ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ದೇವಾಃ ಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಹ ಸಿದ್ಧಾಃ ಪರಮರ್ಷ್ಯಯಃ
- then Devas along with Gandharvas and great Seers
ಸೂರ್ಯಸಂಕಾಶಂ ನಾಗಮಾತರಂ
- mother of serpents who is shining like Sun
ಸುರಸಾಂ ಅಬ್ರುವನ್
- spoke to Surasa

||Sloka summary||

"Then the Devas, Gandharvas along with Siddhas and great ascetics spoke to Surasa the mother of serpents who is shining like the Sun. ."||1.145||

||Sloka 1.146||

ಅಯಂ ವಾತಾತ್ಮಜ ಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ಪ್ಲವತೇ ಸಾಗರೋಪರಿ|
ಹನುಮಾನ್ನಾಮ ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ವಿಘ್ನಮಾಚರ||1.146||

ಸ|| ಅಯಂ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ನಾಮ ವಾತಾತ್ಮಜಃ ಸಾಗರೋಪರಿ ಪ್ಲವತೇ | ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ವಿಘ್ನಂ ಆಚರ ||

||Sloka meanings||

ಅಯಂ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಹನುಮಾನ್ ನಾಮ
- this glorious called Hanuman
ವಾತಾತ್ಮಜಃ ಸಾಗರೋಪರಿ ಪ್ಲವತೇ
- son of wind god is flying over the ocean
ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ಮುಹೂರ್ತಂ ವಿಘ್ನಂ ಆಚರ
- for him you provide an obstacle for a moment

||Sloka summary||

"This glorious son of wind god, named Hanuman is flying across the ocean. You provide him an obstruction for a moment"||1.146||

||Sloka 1.147||

ರಾಕ್ಷಸಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಸುಘೋರಂ ಪರ್ವತೋಪಮಮ್|
ದಂಷ್ಟ್ರಾ ಕರಾಳಂ ಪಿಙ್ಗಾಕ್ಷಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಕೃತ್ವಾ ನಭಸ್ಸಮಮ್||1.147||

ಸ|| ಸುಘೋರಂ ಪರ್ವತ ಉಪಮಮ್ ರಾಕ್ಷಸ ರೂಪಂ ಆಸ್ಥಾಯ ದಂಷ್ತ್ರಾಕರಾಳಂ ಪಿಂಗಾಕ್ಷಂ ವಕ್ತ್ರಂ ನಭಃ ಸಮಂ ಕೃತ್ವಾ ( ವಿಘ್ನಂ ಆಚರ) ||

||Sloka meanings||

ಸುಘೋರಂ ಪರ್ವತ ಉಪಮಮ್
- gigantic like a mountain
ರಾಕ್ಷಸ ರೂಪಂ ಆಸ್ಥಾಯ
- assuming the form of a demon
ವಕ್ತ್ರಂ ನಭಃ ಸಮಂ ಕೃತ್ವಾ
- making mouth equal to sky
ದಂಷ್ತ್ರಾಕರಾಳಂ ಪಿಂಗಾಕ್ಷಂ
- with big teeth and yellow brown eyes

||Sloka summary||

"Assume a hideous form of a demon, gigantic like a mountain, with big teeth, yellow brown eyes, with an open mouth like a sky." ||1.147||

||Sloka 1.148||

ಬಲಮಿಚ್ಚಾಮಹೇ ಜ್ಞಾತುಂ ಭೂಯಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್|
ತ್ವಾಂ ವಿಜೇಷ್ಯತ್ ಉಪಾಯೇನ ವಿಷಾದಂ ವಾ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ||1.148||

ಸ|| ಅಸ್ಯ ಬಲಂ ಭೂಯಃ ಪರಾಕ್ರಮಃ ಚ ಜ್ಞಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಹೇ | ಉಪಾಯೇನ ತ್ವಾಂ ವಿಜೇಷ್ಯತಿ ವಾ ವಿಷಾದಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ (ಜ್ಞಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಹೇ)||

||Sloka meanings||

ಭೂಯಃ ಅಸ್ಯ ಬಲಂ ಪರಾಕ್ರಮಃ ಚ
- once again his strength and valor
ಜ್ಞಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಹೇ
- wish to know
ಉಪಾಯೇನ ತ್ವಾಂ ವಿಜೇಷ್ಯತಿ
- win over you with intelligence
ವಾ ವಿಷಾದಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ
- or dejected and gives up

||Sloka summary||

"We want to know again his strength and prowess. Whether he will win over you with intelligence or gives up dejected". ||1.148||

Here Rama Tika elaborates on the proposed test of Suras " .. ಅಸ್ಯ ಬಲಂ ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯೋಃ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಜ್ಞಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಹೇ| ನನು ವಿಘ್ನಾಚರಣೇನ ತತ್ ಜ್ಞಾನಂ ಕಥಂ ಭವಿಷ್ಯತೀತ್ಯತ ಆಹ - ಉಪಾಯೇನ ತ್ವಾಂ ವಿಜಯಿಷ್ಯತಿ ವಿಷಾದಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ವಾ ಏತೇನ ವಿಜಯ ವಿಷಾದಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ರಮೇಣ ಬಲಾಬಲಯೋರ್ಜ್ಞಾನಂ ಭವಿಷ್ಯತ್ಯೇವೇತಿ ಸೂಚಿತಮ್.."| This is from Suras to Surasa; "want to know his capability. But how will one know his capability by creating an obstacle? To clarify it is said with intelligence will he win over you or goes dejected. In this winning over and getting dejected the knowledge and capability his strength is indicated.

||Sloka 1.149||

ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ದೇವೀ ದೈವತೈರಭಿಸತ್ಕೃತಾ |
ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯೇ ಸುರಸಾ ಭಿಭ್ರತೀ ರಾಕ್ಷಸಂ ವಪುಃ||1.149||

ಸ|| ಏವಂ ದೈವತೈಃ ಅಭಿಸತ್ಕೃತಾ ಉಕ್ತಾ ತು ಸಾ ದೇವೀ ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯೇ ರಾಕ್ಷಸಂ ವಪುಃ ಭಿಭ್ರತೀ ||

||Sloka meanings||

ಏವಂ ದೈವತೈಃ ಅಭಿಸತ್ಕೃತಾ ಉಕ್ತಾ ತು
- thus respectfully told by Devas
ಸಾ ದೇವೀ ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯೇ
- that divine being in the middle of the ocean
ರಾಕ್ಷಸಂ ವಪುಃ ಭಿಭ್ರತೀ
- assumed the form of a demon

||Sloka summary||

"Thus having been told by Devas and receiving their honors, that lady demon presented herself in the middle of the ocean."||1.149||

||Sloka 1.150||

ವಿಕೃತಂ ಚ ವಿರೂಪಂ ಚ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಭಯಾವಹಮ್|
ಪ್ಲವಮಾನಂ ಹನೂಮಂತಂ ಆವೃತ್ಯೇದಮುವಾಚಹ||1.150||

ಸ|| (ತದಾ) ಪ್ಲವಮಾನಂ ಹನೂಮಂತಂ ಆವೃತ್ಯ (ತತ್) ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಭಯಾವಹಂ ವಿಕೃತಂ ಚ ವಿರೂಪಂ ಇದಂ ಆಹ||

||Sloka meanings||

ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಭಯಾವಹಂ ವಿಕೃತಂ ಚ ವಿರೂಪಂ
- with a form that is terrifying and unnatural and ugly
ಪ್ಲವಮಾನಂ ಹನೂಮಂತಂ ಆವೃತ್ಯ
- surrounding Hanuman who was flying
ಇದಂ ಆಹ
- said the following

||Sloka summary||

"Then with an ugly and terrifying form, surrounding Hanuman who was flying , she said the following."||1.150||

Rama TiKa elaborates "ದೇವತೈಃ ಏವಮುಕ್ತಾ ಅಭಿಸತ್ಕೃತಾ ಸಮುದ್ರ ಮಧ್ಯೇ ವಿದ್ಯಮಾನಾ ಸುರಸಾ ವಿಕೃತಂ ಛಿನ್ನನಾಶಿಕಾತ್ವಾದ್ಯನೇಕ ವಿಕಾರ ವಿಶಿಷ್ಠಂ ಅತ ಏವ ವಿರೂಪಂ ಶುಭರೂಪಾದಿ ವಿರುದ್ಧಂ ಅತ ಏವ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಭಯಾವಹಂ ಭೀತಿ ಪ್ರಾಪಕಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ವಪುಃ ಭಿಭ್ರತೀ ಸತಿ ಹನುಮನ್ತಂ ಆವೃತ್ಯ ಇದಂ ಉವಾಚ".

||Sloka 1.151||

ಮಮಭಕ್ಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಂ ಈಶ್ವರೈರ್ವಾನರರ್ಷಭ |
ಅಹಂ ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರವಿಶೇದಂ ಮಮಾನನಮ್||1.151||

ಸ|| (ಹೇ) ವಾನರರ್ಷಭ ಈಶ್ವರೈಃ ತ್ವಂ ಮಮಭಕ್ಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ | ಅಹಂ ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ | ಇದಂ ಮಮ ಆನನಮ್ ಪ್ರವಿಶ ||

||Sloka meanings||

ವಾನರರ್ಷಭ ಈಶ್ವರೈಃ ತ್ವಂ ಮಮಭಕ್ಷಃ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ
- bull among Vanaras, you are provided as my food by the lord of the Universe
ಅಹಂ ತ್ವಾಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ
- I will eat you
ಇದಂ ಮಮ ಆನನಮ್ ಪ್ರವಿಶ
- this is my mouth, enter

||Sloka summary||

"Oh Bull among Vanaras, the Lord has provided you as my food. I will eat you. This is my mouth, enter." ||1.151||

||Sloka 1.152||

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಪ್ರಾಙ್ಜಲಿರ್ವಾನರರ್ಷಭ|
ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ||1.152||

ಸ|| ಸುರಸಯಾ ಏವಂ ಉಕ್ತಃ ವಾನರರ್ಷಭಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನಃ ಪ್ರಾಙ್ಜಲಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಇದಂ ವಚನಂ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ಸುರಸಯಾ ಏವಂ ಉಕ್ತಃ
- thus told by Surasa
ವಾನರರ್ಷಭಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟವದನಃ ಪ್ರಾಙ್ಜಲಿಃ
- bull among Vanaras, with a pleasant countenance with folded hands
ಶ್ರೀಮಾನ್ ಇದಂ ವಚನಂ ಅಬ್ರವೀತ್
- the illustrious one spoke these words

||Sloka summary||

"Having been told by thus by Surasa, with a happy and willing countenance the illustrious one said the spoke these words." ||1.152||

||Sloka 1.153||

ರಾಮೋದಾಶರಥಿರ್ನಾಮ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಂಡಕಾವನಮ್|
ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತಾ ವೈದೇಹ್ಯಾಚಾಪಿ ಭಾರ್ಯಯಾ||1.153||

ಸ|| ರಾಮಃ ನಾಮ ದಾಶರಥಿಃ ಭ್ರಾತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭಾರ್ಯಯಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚಾಪಿ ದಂಡಕಾವನಮ್ ಪ್ರವಿಷ್ಠಃ ||

||Sloka meanings||

ರಾಮಃ ನಾಮ ದಾಶರಥಿಃ
- son of Dasaratha by name Rama
ಭ್ರಾತಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭಾರ್ಯಯಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚಾಪಿ
- along with brother Lakshmana and wife Sita
ದಂಡಕಾವನಮ್ ಪ್ರವಿಷ್ಠಃ
- entered the Dandaka forest

||Sloka summary||

"The son of Dasaratha by name Rama, along with his brother Lakshmana and his wife Sita entered the Dandaka forest." ||1.153||

||Sloka 1.154||

ಅನ್ಯಕಾರ್ಯವಿಷಕ್ತಸ್ಯ ಬದ್ಧವೈರಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೈಃ |
ತಸ್ಯ ಸೀತಾ ಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ರಾವಣೇನ ಯಶಸ್ವಿನೀ||1.154||

ಸ||ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಬದ್ಧವೈರಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಅನ್ಯಕಾರ್ಯವಿಷಕ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ಸೀತಾ ರಾವಣೇನ ಅಪಹೃತಾ||

||Sloka meanings||

ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಬದ್ಧವೈರಸ್ಯ
- by Rakshasa with deep rooted enmity
ಅನ್ಯಕಾರ್ಯವಿಷಕ್ತಸ್ಯ
- while he was engaged in other work
ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ಸೀತಾ ರಾವಣೇನ ಅಪಹೃತಾ
- his glorious wife Sita was abducted by Ravana

||Sloka summary||

"While he was engaged otherwise his wife, glorious Sita, has been abducted by Ravana."||1.154||

Govindaraja clarifies, ಅನ್ಯಕಾರ್ಯಾವಿಷಕ್ತಸ್ಯ, as ಮಾರೀಚ ಮೃಗ ಗ್ರಹಣವ್ಯಾಸಕ್ತಸ್ಯ. That while Rama was engaged in capturing Maricha in the form of a deer.

||Sloka 1.155||

ತಸ್ಯಾಃ ಸಕಾಶಂ ದೂತೋಽಹಂ ಗಮಿಷ್ಯೇ ರಾಮ ಶಾಸನಾತ್ |
ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ವಿಷಯವಾಸಿನಿ||1.155||

ಸ|| ಅಹಂ ದೂತಃ ತಸ್ಯಾಃ (ಸೀತಾಯಾಃ) ಸಕಾಶಮ್ ರಾಮಶಾಸನಾತ್ ಗಮಿಷ್ಯೇ | (ಹೇ) ವಿಷಯವಾಸಿನಿ ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹಸಿ||

||Sloka meanings||

ಅಹಂ ದೂತಃ
- I am a messenger
ತಸ್ಯಾಃಸಕಾಶಮ್ ರಾಮಶಾಸನಾತ್ ಗಮಿಷ್ಯೇ
- by Rama's command going in search of her
ವಿಷಯವಾಸಿನಿ
-oh resident of his kingdom
ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹಸಿ
- you should render help to Rama

||Sloka summary||

"I am his messenger going on his command. Oh Resident of his kingdom, it is proper for you to help Rama." ||1.155||

Govindaraja clarifies 'ವಿಷಯವಾಸಿನಿ' as 'ರಾಮ ರಾಜ್ಯ ವಾಸಿನೀ', one living in Rama's kingdom. Rama Tilaka says, by saying, ರಾಮಸ್ಯ ಸಾಹ್ಯಂ ಕರ್ತುಂ ಅರ್ಹಸಿ, Hanuma is effectively saying 'do not eat me'.

||Sloka 1.156||

ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಚಾಕ್ಲಿಷ್ಠಕಾರಿಣಮ್|
ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಶ್ರುಣೋಮಿ ತೇ||1.156||

ಸ|| ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಂ ರಾಮಂ ಚ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ | ಸತ್ಯಂ ತೇ ಪ್ರತಿಶ್ರುಣೋಮಿ ||

||Sloka meanings||

ಅಥವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- otherwise after seeing Maithili
ಅಕ್ಲಿಷ್ಟಕಾರಿಣಂ ರಾಮಂ ಚ
- also Rama who makes things easy
ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಆಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ
- I will come into your mouth
ಸತ್ಯಂ ತೇ ಪ್ರತಿಶ್ರುಣೋಮಿ
- truly I promise you

||Sloka summary||

"Or else after seeing Mythili and Rama who makes difficult things look easy I will come back to your mouth. I am telling you the truth." ||1.156||

||Sloka 1.157||

ಏವಮುಕ್ತಾ ಹನುಮತಾ ಸುರಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ|
ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇನ್ಮಾಂ ಕಶ್ಚಿದೇಷವರೋ ಮಮ||1.157||

ಸ|| ಹನುಮತಾ ಏವಂ ಉಕ್ತಾ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ಸುರಸಾ ಅಬ್ರವೀತ್ ಕಶ್ಚಿತ್ ನಾತಿವರ್ತೇತ ಏಷಃ ಮಮ ವರಃ ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮತಾ ಏವಂ ಉಕ್ತಾ
- having been told thus by Hanuman
ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ಸುರಸಾ ಅಬ್ರವೀತ್
- Surasa who can assume any form at will, said
ಕಶ್ಚಿತ್ ನಾತಿವರ್ತೇತ
- none can cross me
ಏಷಃ ಮಮ ವರಃ
- that is my boon

||Sloka summary||

"Having been told thus by Hanuman, Surasa said none can cross me. That is my boon." ||1.157||

||Sloka 157-1||

ತಂ ಪ್ರಯಾಂತಂ ಸಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸುರಸಾ ವಾಕ್ಯ ಮಬ್ರವೀತ್|
ಬಲಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನಾ ವೈ ನಾಗಮಾತಾ ಹನೂಮತಃ||157-1||

ಸ|| ಹನೂಮತಃ ಬಲಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನಾ ವೈ ನಾಗಮಾತಾ ಸುರಸಾ ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ತಂ ಸಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ (ಇದಮ್) ವಾಕ್ಯಂ ಅಬ್ರವೀತ್ ||

||Sloka meanings||

ಹನೂಮತಃ ಬಲಂ ಜಿಜ್ಞಾಸಮಾನಾ ವೈ
- desirous of knowing his strength
ನಾಗಮಾತಾ ಸುರಸಾ
- Surasa mother of serpents
ಪ್ರಯಾನ್ತಂ ತಂ ಸಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ
- observing him who was attempting go
ವಾಕ್ಯಂ ಅಬ್ರವೀತ್
- said the following words

||Sloka summary||

"The mother of serpents Surasa desirous of knowing Hanuman's strength, addressed the following words to Hanuman who was attempting to go away.||1.157-1||

Tilaka Tika clarifies, ಪ್ರಯಾನ್ತಂ; 'ಪುನರಾಗಚ್ಛಾಮಿ ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ಯಾ ವರದಾನಂ ಶೃತ್ವಾಽಪಿ ಪ್ರಯಾಣೋನ್ಮುಖಂ ತಂ'; 'Trying to go, having said I will come again'.

||Slokas 1.157-2||

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವದನಂ ಮೇಽದ್ಯ ಗಂತವ್ಯಮ್ ವಾನರೋತ್ತಮ|
ವರ ಏಷಾ ಪುರಾ ದತ್ತೋ ಮಮಧಾತ್ರೇತಿ ಸತ್ವರಾ||1.157-2||
ವ್ಯಾದಾಯ ವಿಪುಲಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಸ್ಥಿತಾ ಸಾ ಮಾರುತೇಃ ಪುರಃ|
ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ||1.157-3||

ಸ|| ವಾನರೋತ್ತಮ ಅದ್ಯ ಮೇ ವದನಂ ಸತ್ವರಾ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಗಂತವ್ಯಮ್ | ಏಷಃ ವರಃ ಪುರಾ ಮೇ ಧಾತ್ರೇ ದತ್ತಃ ಇತಿ|| ವ್ಯಾದಾಯ ವಿಪುಲಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಸಾ ಮಾರುತೇಃ ಪುರಃಸ್ಥಿತಾ|| ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ ಇತಿ||

||Sloka meanings||

ವಾನರೋತ್ತಮ
- Oh best of Vanaras
ಅದ್ಯ ಮೇ ವದನಂ
- now enter my mouth
ಸತ್ವರಾ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಗಂತವ್ಯಮ್
- enter quickly and go
ಏಷಃ ವರಃ ಪುರಾ ಮೇ ದತ್ತಃ
- this boon was given long time ago
ಧಾತ್ರೇ ಇತಿ - by Brahma, the creator
ವ್ಯಾದಾಯ ವಿಪುಲಂ ವಕ್ತ್ರಂ
- having opened her mouth widely
ಸಾ ಮಾರುತೇಃ ಪುರಃಸ್ಥಿತಾ
- stood in front of the Vanara

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras enter my mouth quickly and then you may go. Such is the boon given to me by Brahma, the creator'. Having opened her mouth wide, she stood in front of Maruti." ||1.157-2||

||Slokas 1.157-3||

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸುರಸಯಾ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ||1.157-3||
ಅಬ್ರವೀತ್ಕುರುವೈ ವಕ್ತ್ರಂ ಯೇನ ಮಾಂ ವಿಷಹಿಷ್ಯಸೇ|

ಸ|| ಸುರಸಯಾ ಏವಮುಕ್ತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ ಅಬ್ರವೀತ್| ವೈ ವಕ್ತ್ರಂ ಯೇನ ಮಾಮ್ ವಿಷಹಿಷ್ಯಸೇ (ತತ್) ಕುರು (ಇತಿ) ||

||Sloka meanings||

ಸುರಸಯಾ ಏವಮುಕ್ತಃ
- Having been told by Surasa thus
ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾನರಪುಂಗವಃ ಅಬ್ರವೀತ್
- best of Vanaras who is angry spoke
ವೈ ಕುರು ವಕ್ತ್ರಂ ಯೇನ ಮಾಮ್ ವಿಷಹಿಷ್ಯಸೇ
- open your mouth in way that you can bear me

||Sloka summary||

"Having been told thus by Surasa the Vanara became angry. The Vanara said open the mouth that which can bear me." ||1.157-3||

||Slokas 1.157-4,5||

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸುರಸಾಂ ಕ್ರುದ್ಧಾ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಾ ||1.157-4||
ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವ ಹನುಮಾಂಸ್ತದಾ |
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಮ್||1.157-5||
ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ಚಾಸ್ಯಂ ವಿಂಶದ್ಯೋಜನ ಮಾಯತಮ್|

ಸ|| ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಸುರಸಾ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಾ | ತದಾ ಹನುಮಾನ್ ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವ || ಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಸಾ ಚ ಆಸ್ಯಂ ವಿಂಶದ್ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್ ಚಕಾರ ||

||Sloka meanings||

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸುರಸಾಂ ಕ್ರುದ್ಧಾ
- having thus told Surasa, angry ( Hanuman)
ದಶಯೋಜನಮಾಯತಾ
- stretched himself ten Yojanas wide
ತದಾ ಹನುಮಾನ್ ದಶಯೋಜನವಿಸ್ತಾರೋ ಬಭೂವ
- then Hanuman to stretched himself to ten yojanas
ಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ದಶಯೋಜನಮಾಯತಂ
- one who is ten yojanas wide and looking like huge cloud
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಸಾ ಚ
- seeing him Surasa too
ಆಸ್ಯಂ ವಿಂಶದ್ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್ ಚಕಾರ
- widened her mouth twenty Yojanas

||Sloka summary||

"Having thus told Surasa, angry Hanuman grew ten Yojanas wide. Seeing the ten Yojanas wide Hanuman looking like a cloud, Surasa too stretched her mouth wide by twenty Yojanas." ||1.157-4,5||

Many commentators do not count Slokas 1.157-2 ನುಂಚಿ 1.157-9 as part of Sundarakanda. Govindaraja says in his Bhushana Tika as follows. "ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇನ್ಮಾಂ ಕಶ್ಚಿದೇಷ ವರೋ ಮಮೇತ್ಯಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ತದ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾವ್ಯಾದಿತಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕಾ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾಃ| The sloka from ,"ಅಬ್ರವೀನ್ನಾತಿವರ್ತೇನ್ಮಾಂ ಕಶ್ಚಿದೇಷ ವರೋ ಮಮ" etc up to Sloka 'ತದ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾವ್ಯಾದಿತಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್', are to be noted; "ಮಧ್ಯೇ ತಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಮ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಶ್ಲೋಕಾಃ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಾಃ ಅಸಜ್ಙತಾಶ್ಚ ಶತಯೋಜನಾಯತತ್ವೇ ವಾನರಾಃ ಲಂಕಾವಾಸಿಭಿಶ್ಚ ಜ್ಞಾತಃ"| Some of the slokas in between are inserted Slokas and in appropriate too because if he grew to hundred Yojanas even people of Lanka Vanaras too would know.

||Slokas 1.157- 6,9||

ಹನುಮಾಂಸ್ತು ತದಾ ಕ್ರುದ್ಧಃ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನ ಮಾಯತಃ||1.157-6||
ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥೋಚ್ಛ್ರಿತಮ್ |
ಬಭೂವ ಹನುಮಾನ್ವೀರಃ ಪಂಚಾಶದ್ಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ||1.157-7||
ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಷಷ್ಟಿಯೋಜನ ಮಾಯತಮ್|
ತಥೈವ ಹನುಮಾನ್ವೀರಃ ಸಪ್ತತೀ ಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ||1.157-8||
ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಅಶೀತೀ ಯೋಜನಾಯತಮ್ |
ಹನುಮಾನ್ ಅಚಲಪ್ರಖ್ಯೋ ನವತೀ ಯೋಜನೋಚ್ಛ್ರಿತಃ ||1.157-9||
ಚಕಾರ ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಶತಯೋಜನ ಮಾಯತಮ್|

ಸ|| ತದಾ ಹನುಮಾಂಸ್ತು ( ಹನುಮಾನ್ ಅಪಿ) ಕ್ರುದ್ಧಃ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನಂ ಆಯತಃ(ಅಭವತ್)| ಸುರಸಾ ತಥಾವಕ್ತ್ರಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶಂ ಉಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ಚಕಾರ|| ಹನುಮಾನ್ ವೀರಃ ಪಂಚಾಶದ್ಯೋಜನ ಉಚ್ಛ್ರಿತಃ ಬಭೂವ | (ತದಾ) ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಷಷ್ಟಿಯೋಜನಂ ಆಯತಂ ಚಕಾರ|| ತಥೈವ ವೀರಃ ಹನುಮಾನ್ ತಥೈವ ಸಪ್ತತೀ ಯೋಜನಮ್ ಉಚ್ಛ್ರಿತಃ| ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಅಶೀತೀ ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್|| ಅಚಲಪ್ರಖ್ಯೋ ಹನುಮಾನ್ ನವತೀ ಯೋಜನಂ ಉಛ್ಛ್ರಿತಃ| (ತದಾ) ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಶತಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್||

||Sloka meanings||

ತದಾ ಹನುಮಾಂಸ್ತು ಕ್ರುದ್ಧಃ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನಂ ಆಯತಃ(ಅಭವತ್)
- then angry Hanuman also became thirty Yojana wide
ಸುರಸಾ ತಥಾವಕ್ತ್ರಂ ಚತ್ವಾರಿಂಶಂ ಉಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ಚಕಾರ -
- then Surasa opened her mouth forty Yojana wise;
ಹನುಮಾನ್ ವೀರಃ ಪಂಚಾಶದ್ಯೋಜನ ಉಚ್ಛ್ರಿತಃ ಬಭೂವ -
then valiant Hanuman grew to fifty Yojana wide
ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಷಷ್ಟಿಯೋಜನಂ ಆಯತಂ ಚಕಾರ -
Surasa opened her mouth sixty Yojana wide
ತಥೈವ ವೀರಃ ಹನುಮಾನ್ ತಥೈವ ಸಪ್ತತೀ ಯೋಜನಮ್ ಉಚ್ಛ್ರಿತಃ-
then valiant Hanumans grew to seventy Yojana wide
ಸುರಸಾ ವಕ್ತ್ರಂ ಅಶೀತೀ ಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್-
Surasa opened her mouth eighty Yojana wide
ಅಚಲಪ್ರಖ್ಯೋ ಹನುಮಾನ್ ನವತೀ ಯೋಜನಂ ಉಛ್ಛ್ರಿತಃ-
then Hanuma looking like mountain grew to ninety Yojanas.
(ತದಾ) ವಕ್ತ್ರಂ ಶತಯೋಜನಂ ಆಯತಮ್-
then Surasa mouth became hundred Yojana wide.

||Sloka summary||

"Then angry Hanuman also became thirty Yojana wide; then Surasa opened her mouth forty Yojana wise; then valiant Hanuman grew to fifty Yojana wide; Surasa opened her mouth sixty Yojana wide; then valiant Hanumans grew to seventy Yojana wide; Surasa then opened her mouth eighty Yojana wide; then Hunuman looking like mountain grew to ninety Yojanas; then Surasa mouth became hundred Yojana wide." ||1.156-9||

||Slokas 1.157-10,1.158||

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ತ್ವಾಸ್ಯಂ ವಾಯುಪುತ್ತ್ರಃ ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್||1.157-10||
ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವಂ ಸುರಸಯಾ ಸುಘೋರಂ ನರಕೋಪಮಮ್|
ಸುಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯಾತ್ಮನಃ ಕಾಯಂ ಬಭೂವಾಂಗುಷ್ಟಮಾತ್ರಕಃ||1.158||
ಸೋಽಭಿಪತ್ಯಾಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ನಿಷ್ಪತ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಲಃ|
ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ||1.159||

ಸ|| ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ವಾಯುಪುತ್ತ್ರಃ ಸುರಸಯಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ತಂ ಸುಘೋರಂ ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವಂ ನರಕೋಪಮಮ್‌ಆಸ್ಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಆತ್ಮನಃ ಕಾಯಂ ಸುಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ಅಂಗುಷ್ಟಮಾತ್ರಕಃ ಬಭೂವ ||ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಬಲಃ ಸಃ ಆಶು ತದ್ವಕ್ರಂ ಅಭಿಪತ್ಯ ನಿಪತ್ಯ ಚ ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ ಇದಂ ವಚನಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ವಾಯುಪುತ್ತ್ರಃ
- the intelligent Hanuman
ಸುಘೋರಂ ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವಂ
- dreadful long tongue
ಸುರಸಯಾ ವ್ಯಾದಿತಂ ನರಕೋಪಮಮ್ ಆಸ್ಯಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ
- looking at the mouth opened by Surasa looking like hell
ಆತ್ಮನಃ ಕಾಯಂ ಸುಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ಅಂಗುಷ್ಟಮಾತ್ರಕಃ ಬಭೂವ
- made his body small, of the size of a thumb

||Sloka summary||

" The intelligent Hanuman, looking at the dreadful mouth with a long tongue looking like hell ,opened by Surasa, made his body small, of the size of a thumb."||1.157-10,1.158||

||Sloka 1.159||

ಸೋಽಭಿಪತ್ಯಾಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ನಿಷ್ಪತ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಲಃ|
ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ||1.159||

ಸ|| ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಬಲಃ ಸಃ ಆಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ಅಭಿಪತ್ಯ ನಿಪತ್ಯ ಚ ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ ಇದಂ ವಚನಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಬಲಃ
- Glorious and powerful
ಸಃ ಆಶು ತದ್ವಕ್ತ್ರಂ ಅಭಿಪತ್ಯ ನಿಪತ್ಯ ಚ
- that hanuman in a moment entering her mouth and coming out too
ಅನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಸ್ಥಿತಃ
- standing in the sky
ಇದಂ ವಚನಮ್ ಅಬ್ರವೀತ್
- said the following words

||Sloka summary||

"That Glorious and powerful Hanuman entered her mouth in a moment and came out too. Then he said the following words." ||1.159||

||Sloka 1.160||

ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ಹಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ದಾಕ್ಷಾಯನೀ ನಮೋಸ್ತುತೇ|
ಗಮಿಷ್ಯೇ ಯತ್ರ ವೈದೇಹೀ ಸತ್ಯಂ ಚಾಸೀದ್ವರಸ್ತವ ||1.160||

ಸ|| ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಅಸ್ಮಿ ಹಿ | ತೇ ವರಃ ಸತ್ಯಂ ಆಸೀತ್ | ತೇ ನಮಃ ಅಸ್ತು | (ಅಹಂ) ಯತ್ರವೈದೇಹೀ (ತತ್ರ) ಗಮಿಷ್ಯೇ||

||Sloka meanings||

ದಾಕ್ಷಾಯಣಿ ತೇ ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಅಸ್ಮಿ ಹಿ
- O Dakshayani I have entered your mouth.
ತೇ ವರಃ ಸತ್ಯಂ ಆಸೀತ್
- your boon has come true
ತೇ ನಮಃ ಅಸ್ತು
- Salutations to you
(ಅಹಂ) ಯತ್ರವೈದೇಹೀ (ತತ್ರ) ಗಮಿಷ್ಯೇ
- ( now) I will go where Vaidehi is

||Sloka summary||

"O Dakshayani I have entered your mouth. Your boon has come true. Salutations to you. Now I will go where Vaidehi is." ||1.160||

||Sloka 1.161||

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವದಾನಾನ್ಮುಕ್ತಂ ಚಂದ್ರಂ ರಾಹುಮುಖಾದಿವ|
ಅಬ್ರವೀತ್ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ವಾನರಮ್||1.161||

ಸ|| ರಾಹುಮುಖಾತ್ ಚಂದ್ರಂ ಇವ ವದನಾತ್ ಮುಕ್ತಂ ತಂ ವಾನರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ಅಬ್ರವೀತ್||

||Sloka meanings||

ರಾಹುಮುಖಾತ್ ಚಂದ್ರಂ ಇವ
- looking like the moon coming out of Rahu's mouth
ವದನಾತ್ ಮುಕ್ತಂ ತಂ ವಾನರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing Hanuman who came out of the mouth
ಸುರಸಾ ದೇವೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ಅಬ್ರವೀತ್
- Surasa, in her own true form, spoke

||Sloka summary||

"Seeing the Vanara released from her mouth, like moon released from the mouth of Rahu, Surasa assuming her true form said the following."||1.161||

||Sloka 1.162||

ಅರ್ಥಸಿಧ್ಯೈ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಚ್ಛಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಮ್|
ಸಮಾನಯಸ್ವ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ||1.162||

ಸ|| ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೌಮ್ಯ ಯಥಾಸುಖಂ ಅರ್ಥ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೈ ಗಚ್ಛ | ವೈದೇಹೀಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ ರಾಘವೇಣ ಸಮಾನಯ||

||Sloka meanings||

ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೌಮ್ಯ
- Oh Noble one and best of Vanaras,
ಯಥಾಸುಖಂ ಅರ್ಥ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯೈ ಗಚ್ಛ proceed happily to accomplish your mission
ವೈದೇಹೀಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ ರಾಘವೇಣ ಸಮಾನಯ
- unite Vaidehi with great self Rama

||sloka summary||

"Oh best of Vanaras, proceed happily to accomplish your mission. Unite Vaidehi with great Raghava". ||1.162||

||Sloka 1.163||

ತತೃತೀಯಂ ಹನುಮತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕರ್ಮ ಸುದುಷ್ಕರಮ್|
ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ಭೂತಾನಿ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ ತದಾ ಹರಿಮ್ ||1.163||

ಸ|| ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ಹನುಮತಃ ತತ್ ತೃತೀಯಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತದಾ ಸಾಧು ಸಾಧು ಇತಿ ( ಸರ್ವಾಣಿ) ಭೂತಾನಿ ಹನುಮತಃ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮತಃ - Hanuman's
ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ತತ್ ತೃತೀಯಂ ಕರ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing that third very difficult feat
ಸಾಧು ಸಾಧು ಇತಿ
- very good
ತದಾ ಭೂತಾನಿ ಹನುಮತಃ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ
- then all the creatures praised Hanuman

||Sloka summary||

"Seeing that that third very difficult feat of Hanuman, all creatures praised Hanuman and said 'very good, very good'." ||1.163||

The story of Surasa has a moral.

Even on the spiritual path too one would continue to perform ordained actions. These are actions that need to be done . These are to be performed not for selfish benefit, they are to be performed offering them to the Supreme being. These actions are those done for him, performed as though they were done by him. The fruits of those actions are also offered to the Supreme. Then only those actions do not create bondages.

To test Hanuma the Suras use Surasa to block his way. Thus blocked by Surasa, Hanuma's response is to recite the story of Rama and seek to coopt her to his mission for Rama. Surasa does not relent and opens her mouth wide to invite him into her mouth. Initially Hanuma too grows bigger, competing with growing ego. When Surasa kept growing, Hanuma realized the futility of growing (setting aside his ego), makes himself small enough to fly into her mouth and back too in a moment thus completing her wish.

Here the futile ego is indicated in the growing size. It is a full demonstration of 'me and my power'. Realizing the futility, Hanuma uses his intellect in becoming small and completing the task. It is the demonstration of one with realized Self.

Valmiki through the story of Surasa is conveying the path to be followed by one on the spiritual path.

||Sloka 1.164||

ಸ ಸಾಗರ ಮನಾಧೃಷ್ಯ ಮಭ್ಯೇತ್ಯ ವರುಣಾಲಯಮ್|
ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ವೇಗೇನ ಗರುಡೋಪಮಃ||1.164||

ಸ|| ವೇಗೇನ ಗರುಡೋಪಮಃ ಸಃ ಅನಾಧೃಷ್ಯಮ್ ವರುಣಾಲಯಂ ಸಾಗರಂ ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಆಕಾಶಂ ಆವಿಶ್ಯ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ವೇಗೇನ ಗರುಡೋಪಮಃ ಸಃ
- that one who is like Garuda, speedily
ಅನಾಧೃಷ್ಯಮ್ ವರುಣಾಲಯಂ ಸಾಗರಂ
- (over the) invincible ocean, abode of Varuna
ಆಕಾಶಂ ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಆವಿಶ್ಯ ಜಗಾಮ
- went coursing through the sky

||Sloka summary||

"Hanuman speedily flew over the invincible ocean, coursing through the sky like Garuda".||1.164||

||Sloka 1.165||

ಸೇವಿತೇ ವಾರಿದಾರಾಭಿಃ ಪತಗೈಶ್ಚ ನಿಷೇವಿತೇ |
ಚರಿತೇ ಕೈಶಿಕಾಚಾರ್ಯೈಃ ಐರಾವತನಿಷೇವಿತೇ||1.165||

ಸ|| ವಾರಿದಾರಾಭಿಃ ಸೇವಿತೇ ಪತಗೈಶ್ಚ ನಿಷೇವಿತೇ ಕೈಶಿಕಾಚಾರ್ಯೈಃ ಚರಿತೇ ಐರಾವತ ನಿಷೇವಿತೇ (ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ)||

||Sloka meanings||

ವಾರಿದಾರಾಭಿಃ ಸೇವಿತೇ
- frequented by the clouds that release torrential rains
ಸೇವಿತೇ ಪತಗೈಶ್ಚ
- frequented by the birds
ನಿಷೇವಿತೇ ಕೈಶಿಕಾಚಾರ್ಯೈಃ
- inhabited by the masters of music and dance
ಐರಾವತನಿಷೇವಿತೇ
- attended by elephant Airavata of Indra

||Sloka summary||

(Hanuman followed) the path frequented by the clouds that release torrential rains, inhabited by the birds, traversed by the masters of music and dance, attended by Airavata . ||1.165||

Govindaraja says the seven Slokas that follow describe the path in the sky travelled by Hanuma. Govindaraja says that this is to elaborate on the difficult task of flying in the sky frequented by others. He also elaborates on some of the descriptions. "ಕೌಶಿಕಾಚಾರ್ಯೈಃ ಕೌಶಿಕೇ ರಾಗವಿಶೇಷೇ ಆಚಾರ್ಯೈಃ ವಿದ್ಯಾಧರ ವಿಶೇಷೈಃ ಇತ್ಯರ್ಥಃ|

||Sloka 1.166||

ಸಿಂಹಕುಂಜರ ಶಾರ್ದೂಲ ಪತಗೋರಗವಾಹನೈಃ|
ವಿಮಾನೈಃ ಸಂಪತದ್ಭಿಶ್ಚ ವಿಮಲೈಃ ಸಮಲಂಕೃತೇ||1.166||

ಸ|| ಸಿಂಹಕುಂಜರ ಶಾರ್ದೂಲ ಪತಗ ಉರಗ ವಾಹನೈಃ ಸಂಪತ್ಭಿಃ ವಿಮಲೈಃ ಸಮಲಂಕೃತೇ ವಿಮಾನೈಃ (ಚರಿತೇ ಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ)||

||Sloka meanings||

ಸಿಂಹಕುಂಜರ ಶಾರ್ದೂಲ ಪತಗ ಉರಗ ವಾಹನೈಃ
- with vehicles drawn by lions, elephants, tigers, birds and serpents
ವಿಮಲೈಃ ಸಮಲಂಕೃತೇ ವಿಮಾನೈಃ
- spotless well decorated aerial vehicles

||Sloka summary||

"(the sky was frequented by) the spotless well decorated aerial vehicles drawn by lions, elephants, tigers, birds and serpents." ||1.166||

||Sloka 1.167||

ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಹಾಘಾತೈಃ ಪಾವಕೈರುಪಶೋಭಿತೇ |
ಕೃತಪುಣ್ಯೈ ರ್ಮಹಾಭಾಗೈಃ ಸ್ವರ್ಗಜಿದ್ಭಿರಲಂಕೃತೇ||1.167||

ಸ|| ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಾಘಾತೈಃ ಪಾವಕೈಃ ಕೃತಪುಣ್ಯೈಃ ಸ್ವರ್ಗಜಿದ್ಭಿಃ ಮಹಾಭಾಗೈಃ ಉಪಶೋಭಿತೇ (ಚರಿತೇ ಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ)||

||Sloka meanings||

ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಾಘಾತೈಃ ಪಾವಕೈಃ
- the god of fire who strike fiercely like thunderbolt
ಕೃತಪುಣ್ಯೈಃ ಸ್ವರ್ಗಜಿದ್ಭಿಃ ಮಹಾಭಾಗೈಃ ಉಪಶೋಭಿತೇ -
- looking splendid with those who have performed meritorious deeds, those who conquered heaven, accomplished ones,

||Sloka summary||

"Frequented by the god of fire who strike fiercely like a thunderbolt, frequented by those who have done meritorious deeds, frequented also by those accomplished people who have conquered heaven, looking splendid ||1.167||

||Sloka 1.168||

ವಹತಾ ಹವ್ಯ ಮತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವಿತೇ ಚಿತ್ರಭಾನುನಾ |
ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರ ಚಂದ್ರಾರ್ಕ ತಾರಾಗಣ ವಿಭೂಷಿತೇ||1.168||

ಸ|| ಹವ್ಯಂ ವಹತಾ ಚಿತ್ರಭಾನುನಾ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವಿತೇ, ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕತಾರಾಗಣವಿಭೂಷಿತೇ ( ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ)||

||Sloka meanings||

ಹವ್ಯಂ ವಹತಾ ಚಿತ್ರಭಾನುನಾ ಅತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವಿತೇ
- frequented by the god of fire carrying great havis.
ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರ ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕತಾರಾಗಣವಿಭೂಷಿತೇ
- decorated with planets , stars, moon and other constellations

||Sloka summary||

"The path was frequented by the god of Fire carrying the great Havis, adorned splendidly with planets, stars, Moon and other constellations." ||1.168||

||Sloka 1.169||

ಮಹರ್ಷಿ ಗಣ ಗಂಧರ್ವ ನಾಗಯಕ್ಷ ಸಮಾಕುಲೇ
ವಿವಿಕ್ತೇ ವಿಮಲೇ ವಿಶ್ವೇ ವಿಶ್ವಾವಸು ನಿಷೇವಿತೇ ||1.169||

ಸ|| ಮಹರ್ಷಿ ಗಣ ಗನ್ಧರ್ವ ನಾಗ ಯಕ್ಷ ಸಮಾಕುಲೇ ವಿವಿಕ್ತೇ ವಿಮಲೇ ವಿಶ್ವೇ ವಿಶ್ವಾವಸು ನಿಷೇವಿತೇ (ಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ)

||Sloka meanings||

ಮಹರ್ಷಿ ಗಣ ಗನ್ಧರ್ವ ನಾಗ ಯಕ್ಷ ಸಮಾಕುಲೇ
- filled with groups of eminent sages, Gandharvas, Nagas, Yakshas
ವಿವಿಕ್ತೇ ವಿಮಲೇ ವಿಶ್ವೇ
- with spotless isolated worlds
ವಿಶ್ವಾವಸು ನಿಷೇವಿತೇ
- inhabited by Viswavasu

||Sloka summary||

"Filled with groups of great Rishis, Gandharvas, Nagas, Yakshas , with isolated clear region inhabited by Viswavasu." ||1.169||

||Sloka 1.170||

ದೇವರಾಜ ಗಜಾಕ್ರಾಂತೇ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯ ಪಥೇ ಶಿವೇ|
ವಿತಾನೇ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ವಿತತೇ ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ಮಿತೇ ||1.170||

ಸ|| ದೇವರಾಜ ಗಜಾಕ್ರಾನ್ತೇ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪಥೇ ಶಿವೇ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಮಿತೇ ವಿತತೇ ವಿತಾನೇ (ಮಾರ್ಗೇ ಹನುಮಾನ್ ಜಗಾಮ) ||

||Sloka meanings||

ದೇವರಾಜ ಗಜಾಕ್ರಾನ್ತೇ
- path frequented by Indra's elephant
ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಪಥೇ ಶಿವೇ
- auspicious path frequented by Sun and Moon
ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ಮಿತೇ ವಿತತೇ ವಿತಾನೇ
- extensive canopy created by Brahma for the living beings

||Sloka summary||

"It is the sporting ground of the elephant of king of Devas, the path of Sun and Moon, auspicious place of living beings created by Brahma, the extensive canopy covering the earth." ||1.170||

||Sloka 1.171||

ಬಹುಶಸ್ಸೇವಿತೇ ವೀರೈ ರ್ವಿದ್ಯಾಧರಗಣೈರ್ವರೈಃ|
ಜಗಾಮ ವಾಯುಮಾರ್ಗೇತು ಗರುತ್ಮಾನಿವ ಮಾರುತಃ||1.171||

ಸ|| ವರೈಃ ವೀರೈಃ ವಿದ್ಯಾಧರಗಣೈಃ ಬಹುಶಃ ಸೇವಿತೇ ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ಮಾರುತಿಃ ಗರುತ್ಮಾನಿವ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ಬಹುಶಃ ವರೈಃ ವೀರೈಃ ವಿದ್ಯಾಧರಗಣೈಃ ಸೇವಿತೇ -
frequented very often by the esteemed, the valiant, and the Vidyadharas
ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ಮಾರುತಿಃ ಗರುತ್ಮಾನಿವ ಜಗಾಮ
- Hanuman went on the path of the wind like Garuda

||Sloka summary||

"Like Garuda Hanuman traversed that path traversed by the groups of Vidyadharas, and other valiant ones and the esteemed ones." ||1.171||
.
||Sloka 1.172||

ಪ್ರದೃಶ್ಯಮಾನ ಸರ್ವತ್ರ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|
ಭೇಜೇಽಮ್‍ಬರಮ್ ನಿರಾಲಂಬಂ ಲಂಬಪಕ್ಷ ಇವಾದ್ರಿರಾಟ್||1.172||

ಸ|| ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರದೃಶ್ಯಮಾನಃ ನಿರಾಲಂಬಂ ಲಂಬಪಕ್ಷಃ ಅದ್ರಿರಾಟ್ ಇವ ಅಂಬರಮ್ ಭೇಜೇ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರದೃಶ್ಯಮಾನಃ
- Hanuman, son of wind god, visible from all sides
ನಿರಾಲಂಬಂ ಲಂಬಪಕ್ಷಃ ಅದ್ರಿರಾಟ್ ಇವ
- like a mountain with big wings with any support
ಅಂಬರಮ್ ಭೇಜೇ
- occupied the space

||Sloka summary||

Hanuman , the son of wind god, being seen everywhere in the sky, was looking like a mountain with wings flying unsupported in the sky." ||1.172||

Thus Hanuman moves forward with his mission for, "ರಾಮಾರ್ಥಮ್ ವಾನರಾರ್ಥಮ್ ಚ"; Now we hear the episode of Simhika in the next few Slokas. The demoness Simhika stalls Hanuman unknown to him, by holding his shadow.

||Sloka 1.173||

ಪ್ಲವಮಾನಂ ತು ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿಂಹಿಕಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ|
ಮನಸಾ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ||1.173||

ಸ|| ಪ್ಲವಮಾನಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಿಂಹಿಕಾ ನಾಮಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಪ್ಲವಮಾನಂ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing him who is flying in the sky
ಸಿಂಹಿಕಾ ನಾಮಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ರಾಕ್ಷಸೀ
- a demoness by name Simhika, capable of assuming any form
ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ
- expanding her body started thinking

||Sloka summary||

"Seeing him who is flying in the sky, a demoness by name Simhika who can assume any form, expanding her body started thinking." ||1.173||

||Sloka 1.174||

ಅದ್ಯ ದೀರ್ಘಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಮಾಶಿತಾ |
ಇದಂ ಹಿ ಮೇ ಮಹತ್ ಸತ್ವಂ ಚಿರಸ್ಯ ವಶಮಾಗತಮ್||1.174||

ಸ|| ಚಿರಸ್ಯ ಇದಂ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಮ್ ಮೇ ವಶಮ್ ಆಗತಮ್ | ದೀರ್ಘಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಅದ್ಯ ಅಹಮ್ ಆಶಿತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ||

||Sloka meanings||

ಚಿರಸ್ಯ ಇದಂ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಮ್
- after a long time a great being
ಮೇ ವಶಮ್ ಆಗತಮ್
- has come into my fold
ದೀರ್ಘಸ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯ ಅದ್ಯ
- after a long time
ಅಹಮ್ ಆಶಿತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ
- I will be satiated today

||Sloka summary||

"After a long time this great being has come into my fold. Today I will be satiated".||1.174||

||Sloka 1.175||

ಇತಿ ಸಂಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ಛಾಯಮಸ್ಯ ಸಮಾಕ್ಷಿಪತ್ |
ಛಾಯಾಯಾಂ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಾಯಾಂ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ||1.175||

ಸ|| (ಸಿಂಹಿಕಾ) ಇತಿ ಮನಸಾ ಸಂಚಿತ್ಯ ಅಸ್ಯ (ಕಪಿಸ್ಯ) ಛಾಯಾಮ್ ಸಮಾಕ್ಷಿಪತ್ | ಛಾಯಾಯಾಮ್ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಾಯಾಮ್ ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ||

||Sloka meanings||

ಇತಿ ಮನಸಾ ಸಂಚಿತ್ಯ
- thus thinking like that in her mind
ಅಸ್ಯ (ಕಪಿಸ್ಯ) ಛಾಯಾಮ್ ಸಮಾಕ್ಷಿಪತ್
- held his shadow
ಛಾಯಾಯಾಮ್ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಾಯಾಮ್
- as shadow was held
ವಾನರಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ
- Vanara started thinking

||Sloka summary||

"Thus thinking in her mind, Simhika held his shadow. As his shadow was held, Vanara started thinking ||1.175||

||Sloka 1.176||

ಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಸಹಸಾ ಪಂಗೂಕೃತ ಪರಾಕ್ರಮಃ|
ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ವಾತೇನ ಮಹಾನೌರಿವ ಸಾಗರೇ||1.176||

ಸ||ಸಾಗರೇ ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ವಾತೇನ ಮಹಾನೌರಿವ ಸಹಸಾ ಪಂಗೂಕೃತ ಪರಾಕ್ರಮಃ ಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ||

||Sloka meanings||

ಸಾಗರೇ ಪ್ರತಿಲೋಮೇನ ವಾತೇನ
- wind from the opposite side in the high seas
ಮಹಾನೌರಿವ - like a big ship
ಸಹಸಾ ಪಂಗೂಕೃತ ಪರಾಕ್ರಮಃ
- suddenly powerless
ಸಮಾಕ್ಷಿಪ್ತಃ ಅಸ್ಮಿ
- held I am

||Sloka summary||

"Like the ship in the high seas caught by the opposing wind, I am held and become powerless". ||1.176||

||Sloka 1.177||

ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಮಥಶ್ಚೈವ ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ತತಃ ಕಪಿಃ|
ದದರ್ಶ ಸ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ಉತ್ಥಿತಂ ಲವಣಾಂಭಸಿ||1.177||

ಸ||ತತಃ (ಹನುಮಾನ್) ತಿರ್ಯಕ್ ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಅಥಶ್ಚೈವ ವೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಲವಣಾಂಭಸಿ ಉತ್ಥಿತಮ್ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ತತಃ (ಹನುಮಾನ್) ತಿರ್ಯಕ್ ಊರ್ಧ್ವಮ್ ಅಥಶ್ಚೈವ ವೀಕ್ಷಮಾಣಃ
- then Hanuman looking up down and all sides
ಲವಣಾಂಭಸಿ ಉತ್ಥಿತಮ್
- one who rose up from the salt sea
ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ದದರ್ಶ
- saw a huge being

||Sloka summary||

"Then Hanuman looking up down, across saw a great creature rise up from the salty sea ." ||1.177||

||Sloka 1.178||

ತದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಮಾರುತಿರ್ವಿಕೃತಾನನಃ|
ಕಪಿರಾಜೇನ ಕಥಿತಂ ಸತ್ತ್ವಮದ್ಭುತ ದರ್ಶನಮ್||1.178||
ಛಾಯಾಗ್ರಾಹೀ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ತದಿದಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ|

ಸ|| ತತ್ ವಿಕೃತಾನನಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾರುತಿಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ | ಕಪಿರಾಜೇನ ಕಥಿತಮ್ ಅದ್ಭುತದರ್ಶನಂ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹೀ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ತತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ಇದಂ ಅತ್ರ ನ ಸಂಶಯಃ ||

||Sloka meanings||

ತತ್ ವಿಕೃತಾನನಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ
- seeing that one with hideous countenance
ಮಾರುತಿಃ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ
- Maruti started thinking
ಕಪಿರಾಜೇನ ಕಥಿತಮ್
- the one told by the king of Vanaras
ಛಾಯಾಗ್ರಾಹೀ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಅದ್ಭುತದರ್ಶನಂ
- the one who can catch the shadow, very powerful and of wonderful appearance
ತತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ಇದಂ
- that being is this one,
ಅತ್ರ ನ ಸಂಶಯಃ
- there is no doubt in this.

||Sloka summary||

"Maruti started thinking. That powerful creature capable of capturing the shadow, the one told by the king of Vanaras, is this one. There is no doubt about this."||1.178||

|| Sloka 1.179||

ಸ ತಾಂ ಬುದ್ವಾರ್ಥತತ್ವೇನ ಸಿಂಹಿಕಾಂ ಮತಿಮಾನ್ಕಪಿಃ||1.179||
ವ್ಯವರ್ಥತ ಮಹಾಕಾಯಃ ಪಾವೃಷೀವ ವಲಾಹಕಃ|

ಸ||ಮತಿಮಾನ್ ಸ ಕಪಿಃ ತಾಮ್ ಅರ್ಥತತ್ತ್ವೇನ ಸಿಂಹಿಕಾಮ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಮಹಾಕಾಯಃ ಪ್ರಾವೃಷಿ ವಲಾಹಕಃ ಇವ ವ್ಯವರ್ಥತ ||

||Sloka meanings||

ಮತಿಮಾನ್ ಸ ಕಪಿಃ
- wise Hanuman
ಅರ್ಥತತ್ತ್ವೇನ ತಾಮ್ ಸಿಂಹಿಕಾಮ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ
- by her nature knowing her as Simhika by ಪ್ರಾವೃಷಿ ವಲಾಹಕಃ ಇವ - like a cloud in rainy season
ಮಹಾಕಾಯಃ ವ್ಯವರ್ಥತ
- grew into one with huge body

||Sloka summary||

"The wise Hanuman, by her nature knowing her as Simhika, grew into one with huge body like a cloud in rainy season." ||1.179||

|| Sloka 1.180||

ತಸ್ಯ ಸಾ ಕಾಯಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ವರ್ಧಮಾನಂ ಮಹಾಕಪೇಃ||1.180||
ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಸಾರಮಾಯಾಸ ಪಾತಾಳಾಂತರ ಸನ್ನಿಭಮ್|

ಸ|| ವರ್ಧಮಾನಂ ಮಹಾಕಪೇಃ ಕಾಯಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಾ (ಸಿಂಹಿಕಾ) ತಸ್ಯ ಪಾತಾಳಾಂತರ ಸನ್ನಿಭಂ ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಸಾರಯಾಮಾಸ |

||Sloka meanings||

ವರ್ಧಮಾನಂ ಮಹಾಕಪೇಃ ಕಾಯಮುದ್ವೀಕ್ಷ್ಯ
- observing the body of great Vanara growing thus
ಪಾತಾಳಾಂತರ ಸನ್ನಿಭಂ
- like the gap between sky and the underworld
ಸಾ (ಸಿಂಹಿಕಾ) ತಸ್ಯ ವಕ್ತ್ರಂ ಪ್ರಸಾರಯಾಮಾಸ
- she extended her mouth

||Sloka summary||

"Observing the body of great Vanara growing thus, she ( Simhika) extended her mouth like the gap between sky and the underworld"

Rama Tika elaborates 'ಪಾತಾಳಾಮ್ಬರಸಂನಿಭಮ್' as 'ಪಾತಾಳ ಆಕಾಶ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಸದೃಶಮ್'. Her mouth is opened as wide as the space between sky and the underworld (ಪಾತಾಳ). Wide enough to gobble Hanuma and also wide enough for Hanuma to see everything inside very clearly.

||Slokas 1.181,182||

ಘನರಾಜೀವ ಗರ್ಜಂತೀ ವಾನರಂ ಸಮಭಿದ್ರವತ್||1.181||
ಸ ದದರ್ಶ ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ವಿವೃತಂ ಸುಮಹಾನ್ಮುಖಮ್|
ಕಾಯಮಾತ್ರಂ ಚ ಮೇಧಾವೀ ಮರ್ಮಾಣಿ ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ||1.182||

ಸ|| ಘನರಾಜೀವ ಗರ್ಜನ್ತೀ ವಾನರಂ ಸಮಭಿದ್ರವತ್ ||ತತಃ ಮೇಧಾವೀ ಮಹಾಕಪಿಃ ತಸ್ಯಾಃ ವಿವೃತಮ್ ಕಾಯಮಾತ್ರಂ ಸುಮಹತ್ ಮುಖಮ್ ಮರ್ಮಾಣಿ ಚ ಸಃ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಘನರಾಜೀವ ಗರ್ಜನ್ತೀ ವಾನರಂ ಸಮಭಿದ್ರವತ್
- roaring like a great cloud ran towards the Vanara
ತತಃ ಮೇಧಾವೀ ಮಹಾಕಪಿಃ
- then that wise and great Vanara
ತಸ್ಯಾಃ ವಿವೃತಮ್ ಕಾಯಮಾತ್ರಂ
- her opened body alone
ಸುಮಹತ್ ಮುಖಮ್ ಮರ್ಮಾಣಿ ಚ
- enormous mouth and internal body parts
ಸಃ ದದರ್ಶ- he saw

||Sloka summary||

"Roaring like a great cloud, she ran towards the Vanara. Then that wise Hanuman through the opened enormous mouth saw her body and internal parts." ||1.181,2||

||Sloka 1.183||

ಸ ತಸ್ಯಾ ವಿವೃತೇ ವಕ್ತ್ರೇ ವಜ್ರಸಂಹನನಃ ಕಪಿಃ|
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ್ಯ ಮುಹುರಾತ್ಮಾನಂ ನಿಷ್ಪಪಾತ ಮಹಾಬಲಃ||1.183||

ಸ|| ಮಹಾಬಲಃ ವಜ್ರಸಂಹನನಃ ಸಃ ಕಪಿಃ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಮುಹುಃ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ್ಯ ತಸ್ಯಾಃ ವಿವೃತೇ ವಕ್ತ್ರೇ ನಿಷ್ಪಪಾತ||

||Sloka meanings||

ಮಹಾಬಲಃ ವಜ್ರಸಂಹನನಃ
- powerful one with body with thunderbolt like physique
ಸಃ ಕಪಿಃ ಆತ್ಮಾನಮ್ ಮುಹುಃ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ್ಯ
- that Vanara again making himself small
ತಸ್ಯಾಃ ವಿವೃತೇ ವಕ್ತ್ರೇ ನಿಷ್ಪಪಾತ
- jumped into her opened mouth

||Sloka summary||

"Then the great intelligent Vanara saw the enormous open mouth and body alone and vital parts too."||1.183||

||Sloka 1.184||

ಅಸ್ಯೇ ತಸ್ಯಾ ನಿಮಜ್ಜಂತಂ ದದೃಶು ಸಿದ್ಧಚಾರಣಾಃ|
ಗ್ರಸ್ಯಮಾನಂ ಯಥಾ ಚಂದ್ರಂ ಪೂರ್ಣಂ ಪರ್ವಣಿ ರಾಹುಣಾ||1.184||

ಸ|| ಸಿದ್ಧ ಚಾರಣಾಃ ತಸ್ಯಾಃ ಆಸ್ಯೇ ನಿಮಜ್ಜಂತಂ ರಾಹುನಾ ಪರ್ವಣಿ ಗ್ರಸ್ಯಮಾನಂ ಪೂರ್ಣಂ ಚಂದ್ರ ಯಥಾ ದದೃಶು||

||Sloka meanings||

ಸಿದ್ಧ ಚಾರಣಾಃ ತಸ್ಯಾಃ
- Siddhas and charanas
ಆಸ್ಯೇ ನಿಮಜ್ಜಂತಂ
- one drowning in her mouth
ರಾಹುನಾ ಪರ್ವಣಿ ಗ್ರಸ್ಯಮಾನಂ
- on the full moon day being seized by Rahu
ಪೂರ್ಣಂ ಚಂದ್ರ ಯಥಾ
- like the full Moon
ದದೃಶು - saw

||Sloka summary||

"Siddhas and Charanas saw Hanuman drowning in her mouth like the full moon seized by Rahu". ||1.184||

||Sloka 1.185||

ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ನಖೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಮರ್ಮಾಣ್ಯುತ್ಕೃತ್ಯ ವಾನರಃ|
ಉತ್ಪಪಾಥ ವೇಗೇನ ಮನಃ ಸಂಪಾತವಿಕ್ರಮಃ||1.185||

ಸ||ತತಃ ವಾನರಃ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ನಖೈಃ ತಸ್ಯಾಃ ಮರ್ಮಾಣಿ ಉತ್ಕೃತ್ಯ ಮನಃ ಸಂಪಾತವಿಕ್ರಮಃ ವೇಗೇನ ಉತ್ಪಪಾತ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ವಾನರಃ ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ನಖೈಃ
- then the Vanara with his sharp nails
ತಸ್ಯಾಃ ಮರ್ಮಾಣಿ ಉತ್ಕೃತ್ಯ
- tearing her vital parts
ಮನಃ ಸಂಪಾತ ವಿಕ್ರಮಃ
- with speed of mind in action
ವೇಗೇನ ಉತ್ಪಪಾತ
- quickly came out

||Sloka summary||

"Then that Vanara with his sharp nails tearing her vital parts came out quickly withe speed of mind in action."||1.185||

||Sloka 1.186||

ತಾಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಚ ಧೃತ್ಯಾಚ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನ ನಿಪಾತ್ಯ ಚ|
ಸ ಕಪಿಪ್ರವರೋ ವೇಗಾದ್ವವೃಧೇ ಪುನರಾತ್ಮವಾನ್ ||1.186||

ಸ|| ಸಃ ಕಪಿ ಪ್ರವರಃ ತಾಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಧೃತ್ಯಾ ಚ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನ ನಿಪಾತ್ಯ ಪುನಃ ವೇಗಾತ್ ಆತ್ಮವಾನ್ ವವೃಧೇ||

||Sloka meanings||

ಸಃ ಕಪಿ ಪ್ರವರಃ
- that best of Vanaras
ಧೃತ್ಯಾ ಚ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ನಿಪಾತ್ಯ ಚ
- with firmness of mind, looking at her kindly threw her down
ಪುನಃ ವೇಗಾತ್ ಆತ್ಮವಾನ್ ವವೃಧೇ- once again rapidly grew in size

||Sloka summary||

"The best of Vanaras, with firmness of mind, looking at her kindly, threw her down again and rapidly grew in size." ||1.186||

||Sloka 1.187||

ಹೃತಹೃತ್ಸಾ ಹನುಮತಾ ಪಪಾತ ವಿಧುರಾಽಮ್ಭಸಿ|
ತಾಂ ಹತಾಂ ವಾನರೇಣಾಶು ಪತಿತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಿಂಹಿಕಾಮ್||1.187||
ಭೂತಾನ್ಯಾಕಾಶಚಾರೀಣಿ ತಮೂಚುಃ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಮ್|

ಸ|| ಸಾ ಹನುಮತಾ ಹ್ರುತಹ್ರುತ್ ವಿಧುರಾ ಅಮ್ಬಸಿ ಪಪಾತ| ವಾನರೇಣ ಆಶು ಹತಾಂ ಪತಿತಾಮ್ ತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಆಕಾಶಚಾರೀಣಿ ಭೂತಾನಿ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಮ್ ಊಚುಃ|

||Sloka meanings||

ಹನುಮತಾ ಹ್ರುತಹ್ರುತ್
- with her heart torn by Hanumans
ವಿಧುರಾ ಅಮ್ಬಸಿ ಪಪಾತ
- miserable one fell in the sea
ವಾನರೇಣ ಆಶು ಹತಾಂ
- Killed instantly by Hanuman
ಪತಿತಾಮ್ ತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ
- seeing her fallen in the sea
ಆಕಾಶಚಾರೀಣಿ ಭೂತಾನಿ ಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಮ್ ಊಚುಃ
- the creatures that fly in the sky spoke to Hanuma

||Sloka summary||

"With the heart torn , the miserable one instantly killed by Hanuman dropped down in the sea. Seeing her who has fallen down the beings who travel the sky addressed the best of Vanaras ."||1.187||

Both Tilaka Tika and Rama Tika have an interesting comment about Hanuman at this point.

Tilaka says as follows: ತಸ್ಯಾಶ್ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮಾತ್ರೇಣ ಭಕ್ಷಣಾದಿಶಕ್ತಿಮತ್ಯಾಃ ಸಿಂಹಿಕಾಯಾ ನಿಪಾತನೇ ನಿಪಾತನಿಮಿತ್ತಂ ರಾವಣನಾಶಾಯ ಸ್ವಾತ್ಮರೂಪ ರಾಮವತ್
ಸ್ವಸ್ವರೂಪೋ ಹನುಮಾನ್ ಸೃಷ್ಟಃ | To kill that Simhika, one with the ability to eat one by just holding one by his shadow, Hanuman was born just like Rama was born to destroy Ravana;

Rama Tika says as follows : ಹನುಮತಾ ಹೃತಂ ... ಸಾ ಅತ ಏವ ವಿಧುರಾ ಗರ್ವೇಭ್ಯೋ ವಿಮುಕ್ತಾ ಸಾ ಸಿಂಹಿಕಾ ಅಮ್ಭಸಿ ಸಾಗರ ಜಲೇ ಪಪಾತ| ತತ್ರ ಹೇತುಃ - ತಸ್ಯಾ ನಿಪಾತನೇ ಸ್ವಯಂಭುವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಹನುಮಾನ್ ಏವ ಸೃಷ್ಟಃ ನಿರ್ಮಿತಃ|| Effectively it means - Killed by Hanuma that miserable one Simhika freed of ego fell in the sea ; the cause - to destroy her Svayambhu Brahma made Hanuma to be born;

Both imply that material cause of death of Simhika was Hanuman who took special birth much like Rama was born to destroy Ravana.

In any case all the beings that travel the skies too note this special event and praise Hanuma

||Sloka 1.188||

ಭೀಮಮದ್ಯಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಮಹತ್ ಸತ್ವಂ ತ್ವಯಾ ಹತಮ್||1.188||
ಸಾಧಯಾರ್ಥಮಭಿಪ್ರೇತಂ ಅರಿಷ್ಟಂ ಪ್ಲವತಾಂ ವರ|

ಸ|| ಪ್ಲವತಾಂ ವರಃ ಅದ್ಯ ತ್ವಯಾ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ಹತಮ್| ಭೀಮಮ್ ಕರ್ಮ ಕೃತಮ್| (ತವ) ಅಭಿಪ್ರೇತಮ್ ಅರ್ಥಮ್ ಅರಿಷ್ಟಮ್ ಸಾಧಯ |

||Sloka meanings||

ಪ್ಲವತಾಂ ವರಃ
- best of flyers
ಅದ್ಯ ತ್ವಯಾ ಮಹತ್ ಸತ್ತ್ವಂ ಹತಮ್
- today a great being was killed by you
ಭೀಮಮ್ ಕರ್ಮ ಕೃತಮ್
- fierce deed has been done
ಅಭಿಪ್ರೇತಮ್ ಅರ್ಥಮ್ ಅರಿಷ್ಟಮ್ ಸಾಧಯ
- intended deed achieve unobstructed

||Sloka summary||

"Oh best of flyers, a great being was killed by you today. Fierce deed was done. Fulfil your mission unobstructed'.."||1.188||

||Sloka 1.189||

ಯಸ್ಯತ್ವೇತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ವಾನರೇಂದ್ರ ಯಥಾ ತವ||1.189||
ಧೃತಿರ್ದೃಷ್ಟಿರ್ಮತಿ ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ವಕರ್ಮಸು ಸೀದತಿ||

ಸ|| ವಾನರೇಂದ್ರ ಯಸ್ಯ ಧೃತಿಃ ದೃಷ್ಟಿಃ ಮತಿಃ ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಏತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ತವ ಯಥಾ ಸಃ ಕರ್ಮಸು ನ ಸೀದತಿ||

||Sloka meanings||

ವಾನರೇಂದ್ರ ಯಸ್ಯ ಧೃತಿಃ ದೃಷ್ಟಿಃ ಮತಿಃ ದಾಕ್ಷ್ಯಂ
- O best of Vanaras who ever has fortitude, vision, intelligence, and dexterity
ಏತಾನಿ ಚತ್ವಾರಿ ತವ ಯಥಾ
- these four as in your case
ಸಃ ಕರ್ಮಸು ನ ಸೀದತಿ
- he will not get lost ( attains success)

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! one who has fortitude, vision, intelligence and dexterity like you will achieve his mission and will not be lost ".||1.189||

|| Sloka 1.190||

ಸತೈಃ ಸಂಭಾವಿತಃ ಪೂಜ್ಯಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಃ||1.190||
ಜಗಾಮಾಕಾಶಮಾವಿಶ್ಯ ಪನ್ನಗಾಶನವತ್ಕಪಿಃ|

ಸ||ಪೂಜ್ಯಃ ಸಃ ಕಪಿಃ ತೈಃ ಸಮ್ಭಾವಿತಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನಪ್ರಯೋಜನಃ ಆಕಾಶಂ ಆವಿಶ್ಯ ಪನ್ನಗಾಶನವತ್ ಜಗಾಮ||

||Sloka meanings||

ಪೂಜ್ಯಃ ಸಃ ಕಪಿಃ ತೈಃ ಸಮ್ಭಾವಿತಃ
- venerable one, Vanara honored by them
ಪ್ರತಿಪನ್ನಪ್ರಯೋಜನಃ
- ( having) achieved the object
ಆಕಾಶಂ ಆವಿಶ್ಯ ಪನ್ನಗಾಶನವತ್ ಜಗಾಮ
- entering the sky went like Garuda

||Sloka summary||

"The venerable one that Vanara, having achieved the objective, thus honored ascended the skies flew away like Garuda ". ||1.190||

Now let us see the meaning behind the story of Simhika in Sundarakanda.

The one following the spiritual path must perform the ordained action. On a similar token he must also give-up prohibited actions. This is the inner meaning of the story of Simhika

Forbidden action are the actions that injure or harms self.
Simhika means one who injures. The forbidden actions occupy our mind without our knowledge and bring it to a halt; like Simhika which caught hold of Hanuman shadow without his knowledge and brought Hanuma to a halt. Hanuma used his knowledge to defeat Simhika.

Both Surasa and Simhika are women. In the case of Surasa Hanuman enters her mouth comes out and then seeks her permission to proceed. In the case of Simhika, knowing that he was caught unawares, Hanuman proceeds to destroy her, just like the Sadhaka who rejects forbidden actions.

As noted earlier, Rama Tilaka writes as follows; ಅತ್ರ ಕವಿರುತ್ಪ್ರೇಕ್ಷತೇ - ತಸ್ಯಾಶ್ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಮಾತ್ರೇಣ ಭಕ್ಷಣಾದಿಶಕ್ತಿಮತ್ಯಾಃ ಸಿಂಹಿಕಾಯಾ, ನಿಪಾತನೇ ನಿಪಾತ ನಿಮಿತ್ತಂ ರಾವಣ ನಾಶನಾಯ ಸ್ವಾತ್ಮ ರೂಪ ರಾಮವತ್ ಸ್ವಸ್ವರೂಪೋ ಹನುಮಾನ್ ಸೃಷ್ಠಃ| - In this context the poet seems to say that for killing Simhika who is able to eat, just by holding the shadow; like for killing Ravana Rama was born in his own form ; Hanuman was also born.

||Sloka 1.191||

ಪ್ರಾಪ್ತಭೂಯಿಷ್ಟ ಪಾರಸ್ತು ಪರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಯನ್ ||1.191||
ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಸ್ಯಾಂತೇ ವನರಾಜಿಂ ದದರ್ಶ ಸಃ|

ಸ|| ( ಹನುಮಾನ್) ಶತಸ್ಯ ಯೋಜನಾನಾಮ್ ಅನ್ತೇ ಪ್ರಾಪಭೂಯಿಷ್ಠ ಪಾರಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಯನ್ ವನರಾಜಿಮ್ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಪ್ರಾಪಭೂಯಿಷ್ಠ ಪಾರಃ
- having reached the other side of the shore
ಶತಸ್ಯ ಯೋಜನಾನಾಮ್ ಅನ್ತೇ
- at the end of hundred yojanas
ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಯನ್ ವನರಾಜಿಮ್ ದದರ್ಶ
- looking all around saw rows of forest trees

||Sloka summary||

"Having reached the other shore at the end of hundred Yojanas, looking all around, the Vanara saw rows of forest trees."||1.191||

||Sloka 1.192||

ದದರ್ಶ ಚ ಪತನ್ನೇವ ವಿವಿಧ ದ್ರುಮಭೂಷಿತಮ್||1.192||
ದ್ವೀಪಂ ಶಾಖಾಮೃಗಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮಲಯೋಪವನಾನಿ ಚ|

ಸ|| ( ಹನುಮಾನ್) ಶತಸ್ಯ ಯೋಜನಾನಾಮ್ ಅನ್ತೇ ಪ್ರಾಪಭೂಯಿಷ್ಠ ಪಾರಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಯನ್ ವನರಾಜಿಮ್ ದದರ್ಶ||ಶಾಖಾಮೃಗ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪತನ್ನೇವ ವಿವಿಧದ್ರುಮಭೂಷಿತಂ ದ್ವೀಪಂ ಮಲಯೋಪವನಾನಿ ಚ ದದರ್ಶ||

||Sloka meanings||

ಶಾಖಾಮೃಗಶ್ರೇಷ್ಠೋ
- best among animals that can jump on branches
ಪತನ್ನೇವ
- even as he was in the air
ದದರ್ಶ ಚ
- also saw
ವಿವಿಧ ದ್ರುಮಭೂಷಿತಮ್
- adorned with several kinds of trees
ಮಲಯೋಪವನಾನಿ ಚ
- gardens bordering Malaya mountains
ದ್ವೀಪಂ - island

||Sloka summary||

" Even as he was flying, Hanuman the best among beings that jump on trees, saw the island adorned with many trees and garden bordering the Malaya Mountain." ||1.192||

||Slokas 1.193,194||

ಸಾಗರಂ ಸಾಗರಾನೂಪಂ ಸಾಗರಾ ನೂಪಜಾನ್ದ್ರುಮಾನ್ ||1.193||
ಸಾಗರಸ್ಯ ಚ ಪತ್ನೀನಾಂ ಮುಖಾನ್ಯಪಿ ವಿಲೋಕಯನ್|
ಸ ಮಹಾಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾತ್ಮಾನ ಮಾತ್ಮವಾನ್||1.194||
ನಿರುಂಧತ ಮಿವಾಕಾಶಂ ಚಕಾರ ಮತಿಮಾನ್ಮತಿಮ್|

ಸ|| ಸಾಗರಂ ಸಾಗರಾನೂಪಂ ಸಾಗರಾನೂಪಜಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್ ಸಾಗರಸ್ಯ ಪತ್ನೀನಾಂ (ನದೀನಾಂ) ಮುಖಾನ್ಯಪಿ ವಿಲೋಕಯನ್ ಸಃ ಮಹಾಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ಆಕಾಶಂ ನಿರುಂಧತ ಮಿವ ಆತ್ಮವಾನ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ (ಹನುಮಾನ್) ಮತಿಂ ಚಕಾರ||

||Sloka meanings||

ಸಾಗರಂ ಸಾಗರಾನೂಪಂ
- sea and the marshy lands bordering the sea
ಸಾಗರಾನೂಪಜಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್
- trees in the lands around the sea
ಸಾಗರಸ್ಯ ಪತ್ನೀನಾಂ (ನದೀನಾಂ) ಮುಖಾನ್ಯಪಿ ವಿಲೋಕಯನ್
- seeing the rivers joining the sea
ಸಃ ಮಹಾಮೇಘಸಂಕಾಶಂ
- ಮೇಘಮುಲತೋ ಸಮಾನಮೈನ, he who is like a huge cloud
ಆಕಾಶಂ ನಿರುಂಧತ ಮಿವ ಆತ್ಮವಾನ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ
- seeing his own body looking as if obstructing the sky
ಮತಿಂ ಚಕಾರ
- started thinking

||Sloka summary||

Looking at the ocean , the land bordering the sea, the trees grown on the land bordering the sea, and the mouth of the reivers joining the sea, looking at his own body of the size of a cloud as though obstructing the sky, Hanuman thought as follows.

||Sloka 1.195||

ಕಾಯವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರವೇಗಂ ಚ ಮಮದೃಷ್ಟ್ವೈವ ರಾಕ್ಷಸಾಃ||1.195||
ಮಯಿ ಕೌತೂಹಲಂ ಕುರ್ಯುರಿತಿ ಮೇನೇ ಮಹಾಕಪಿಃ|

ಸ|| ಮಮ ಕಾಯವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರವೇಗಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಮಯಿ ಕೌತೂಹಲಮ್ ಕುರ್ಯುಃ ಇತಿ ಮಹಾಕಪಿಃ ಮೇನೇ||ತತಃ ತತ್ ಮಹೀಧರ ಸನ್ನಿಭಮ್ ತತ್ ಶರೀರಂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ವೀತಮೋಹಃ ಆತ್ಮವಾನಿವ ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಆಪೇದೇ||

||Sloka meanings||

ಮಮ ಕಾಯವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರವೇಗಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ
- seeing my huge body and the speed
ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಮಯಿ ಕೌತೂಹಲಮ್ ಕುರ್ಯುಃ
- Rakshasa will be curious about me
ಇತಿ ಮಹಾಕಪಿಃ ಮೇನೇ
- thus the great Vanara thought

||Sloka summary||

" The great Vanara thought that seeing my increased size of body and the speed, the Rakshasas will be inquisitive about me".||1.195||

||Sloka 1.196||

ತತಃ ಶರೀರಂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ತನ್ಮಹೀಧರಸನ್ನಿಭಮ್||1.196||
ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾಪೇದೇ ವೀತಮೋಹಾ ಇವಾತ್ಮವಾನ್|

ಸ||ತತಃ ತತ್ ಮಹೀಧರ ಸನ್ನಿಭಮ್ ತತ್ ಶರೀರಂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ವೀತಮೋಹಃ ಆತ್ಮವಾನಿವ ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಆಪೇದೇ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ತತ್ ಮಹೀಧರ ಸನ್ನಿಭಮ್
- that one who is like a huge mountain
ತತ್ ಶರೀರಂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ
- having contracted his body
ವೀತಮೋಹಃ ಆತ್ಮವಾನಿವ
- like a sage giving up his ignorance
ಪುನಃ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಆಪೇದೇ
- once again assumed natural size

||Sloka summary||

"Then having contracted his body which is like a mountain, getting rid of his attachment, like a sage giving up his ignorance, Hanuman once again resumed his normal form."||1.196||

||Sloka 1.197||

ತದ್ರೂಪ ಮತಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ಹನುಮಾನ್ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತಃ||
ತ್ರೀನ್ಕ್ರಮಾನಿವ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಬಲಿವೀರ್ಯಹರೋ ಹರಿಃ||1.197||

ಸ|| ಹನುಮಾನ್ ತತ್ ರೂಪಂ ಅತಿಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ ಬಲಿವೀರ್ಯಹರಃ ಹರಿಃ ತ್ರೀನ್ ಕ್ರಮಾನ್ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಇವ ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತಃ ||

||Sloka meanings||

ಹನುಮಾನ್ ತತ್ ರೂಪಂ ಅತಿಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯ
- Hanuman making that form of very small size
ತ್ರೀನ್ ಕ್ರಮಾನ್ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಬಲಿವೀರ್ಯಹರಃ ಹರಿಃ ಇವ
- just like Hari taking three strides to defeat king Bali
ಪ್ರಕೃತೌ ಸ್ಥಿತಃ
- assumed his natural form

||Sloka summary||

"Then Hanuman contracting himself to be of a very small size , like Vishnu the vanquisher of Bali with three steps, stood in his normal form." ||1.197||

||Sloka 1.198||

ಸ ಚಾರುನಾನಾವಿಧರೂಪಧಾರೀ
ಪರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮುದ್ರ ತೀರಮ್|
ಪರೈರಶಕ್ಯಃ ಪ್ರತಿಪನ್ನರೂಪಃ
ಸಮೀಕ್ಷಿತಾತ್ಮಾ ಸಮವೇಕ್ಷಿತಾರ್ಥಃ||1.198||

ಸ|| ಚಾರುನಾನಾವಿಧರೂಪಧಾರೀ ಪರೈಃ ಅಶಕ್ಯಃ ಸಃ ಪರಂ ಸಮುದ್ರತೀರಮ್ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷಿತಾತ್ಮಾ ಪ್ರತಿಪನ್ನರೂಪಃ ಸಮವೇಕ್ಷಿತಾರ್ಥಃ||

||Sloka meanings||

ಚಾರುನಾನಾವಿಧರೂಪಧಾರೀ
-one who can take different lovely forms
ಪರೈಃ ಅಶಕ್ಯಃ ಸಃ
- for others impossible
ಪರಂ ಸಮುದ್ರತೀರಮ್ ಸಮಾಸಾದ್ಯ
- reaching the other shore of the sea
ಸಮೀಕ್ಷಿತಾತ್ಮಾ
- gazing at his own self
ಪ್ರತಿಪನ್ನರೂಪಃ ಸಮವೇಕ್ಷಿತಾರ್ಥಃ
- assumed form considered suitable for the purpose

||Sloka summary||

"The one who can take different forms, having reached the other shore of the ocean which is impossible for others, looking at his own self assumed a form suitable for the purpose ." ||1.198||

||Sloka 1.199 ||

ತತಸ್ಸಲಂಬಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಸಮೃದ್ಧೇ
ವಿಚಿತ್ರ ಕೂಟೇ ನಿಪಪಾತ ಕೂಟೇ|
ಸಕೇತ ಕೋದ್ದಾಲಕನಾಳಿಕೇರೇ
ಮಹಾಭ್ರ ಕೂಟ ಪ್ರತಿಮೋ ಮಹಾತ್ಮಾ||1.199||

ಸ|| ತತಃ ಮಹಾದ್ರಿಕೂಟಪ್ರತಿಮಃ ಸಃ ಮಹಾತ್ಮಾ ಲಮ್ಬಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ವಿಚಿತ್ರಕೂಟೇ ಸಮೃದ್ಧೇ ಸಕೇತಕೋದ್ದಾಲಕನಾಳಿಕೇರೇ ಪ್ರತಿಮೌ ನಿಪಪಾತ ಕೂಟೇ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಮಹಾದ್ರಿಕೂಟಪ್ರತಿಮಃ ಸಃ ಮಹಾತ್ಮಾ
- then that high soul who resembled huge mountain
ಸಮೃದ್ಧೇ ಸಕೇತಕೋದ್ದಾಲಕನಾಳಿಕೇರೇ
- full of rich Ketaka Uddalaka Naviera trees
ವಿಚಿತ್ರಕೂಟೇ
- with wonderful peaks
ಲಮ್ಬಸ್ಯ ಗಿರೇಃ
- of mountain Lamba
ಪ್ರತಿಮೌ ನಿಪಪಾತ ಕೂಟೇ
- descended on the peak

||Sloka summary||

"Then the great soul , who resembled a great mountain descended on the top of Lamba mountain which is full of fruits and blossoms of Ketaka, Uddalaka, Narikela tress with many wonderful peaks ." ||1.199||

Ramayana Siromani Tika writes as follows: "ಮಹಾಭ್ರಕೂಟಪ್ರತಿಮಃ ಮಹಾಮೇಘಸಮೂಹ ಸದೃಶೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಹನುಮಾನ್ ಪರೈರಶಕ್ಯಮ್ ತರಿತುಂ ಇತಿ ಶೇಷಃ. ಪರಂ ಸಮುದ್ರ ತೀರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯತತಃ ಸಮುದ್ರ ತೀರಾತ್ ಲಮ್ಬಸ್ಯ ಲಮ್ಬಾಭಿದಸ್ಯ ಗಿರೇಃ ಸಮೃದ್ಧೇಫಲಪುಷ್ಪಾದಿಭೀ ಪ್ರವೃದ್ಧೇ ಸಕೇತಕೋದ್ದಾಲಿಕನಾರಿಕೇಳೇ, ವಿಚಿತ್ರ ಕೂಟೇ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಕೂಟಾನಿ ಯಸ್ಮಿನ್ ತಸ್ಮಿನ್ ಕೂಟೇ ಪ್ರಧಾನ ಶಿಖರೇ ನಿಪಪಾತ"|

||Sloka 1.200||

ತತಸ್ತು ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಮುದ್ರ ತೀರಂ
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಲಙ್ಕಾಂ ಗಿರಿವರ್ಯಮೂರ್ಧ್ನಿ|
ಕಪಿಸ್ತು ತಸ್ಮಿನ್ ನಿಪಪಾತ ಪರ್ವತೇ
ವಿಧೂಯ ರೂಪಂ ವ್ಯಧಯನ್ ಮೃಗದ್ವಿಜಾನ್||1.200||

ಸ||ತತಃ ಸಮುದ್ರತೀರಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಪಿಃ ತು ತಸ್ಮಿನ್ ಪರ್ವತೇ ನಿಪಪಾತ ಮೃಗದ್ವಿಜಾನ್ ವ್ಯಧಯನ್ ರೂಪಂ ವಿಧೂಯ ಗಿರಿವರ್ಯಮೂರ್ಧ್ನಿ (ಸಃ) ಲಂಕಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ||

||Sloka meanings||

ತತಃ ಸಮುದ್ರತೀರಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ಯ
- then having reached the sea shore
ಮೃಗದ್ವಿಜಾನ್ ವ್ಯಧಯನ್ ರೂಪಂ ವಿಧೂಯ
- shook his form that scared the beast and birds
ಗಿರಿವರ್ಯಮೂರ್ಧ್ನಿ (ಸಃ) ಲಂಕಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ
- seeing Lanka perched on the top of the mountain
ಕಪಿಃ ತು ತಸ್ಮಿನ್ ಪರ್ವತೇ ನಿಪಪಾತ
- Vanara landed on the mountain

||Sloka summary||

"Having reached the seashore, then seeing Lanka located on top of the mountain , Hanuman shook his body which scared the beasts and birds on the mountain he landed". ||1.200||

||Sloka 1.201||

ಸ ಸಾಗರಂ ದಾನವಪನ್ನಗಾಯುತಮ್
ಬಲೇನ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ಮಹೋರ್ಮಿಮಾಲಿನಮ್|
ನಿಪತ್ಯ ತೀರೇ ಚ ಮಹೋದಧೇ ಸ್ತದಾ
ದದರ್ಶ ಲಙ್ಕಾಂ ಅಮರಾವತೀಮ್ ಇವ||1. 201||

||Sloka meanings||

ದಾನವಪನ್ನಗಾಯುತಮ್
- filled with demons and serpents
ಮಹೋರ್ಮಿಮಾಲಿನಮ್
- full of garland of high waves
ಸ ಸಾಗರಂ ಬಲೇನ ವಿಕ್ರಮ್ಯ
- having crossed with his prowess
ಮಹೋದಧೇ ತೀರೇ ನಿಪತ್ಯ
- landing on the shores of the great sea
ತದಾ ಅಮರಾವತೀಮ್ ಇವ ಲಙ್ಕಾಂ ದದರ್ಶ
- saw Lanka which was looking like Amaravati

||Sloka summary||

"Having crossed with his prowess the ocean filled with demons and serpents, having landed on the shore of the great sea, adorned with garlands of waves Hanuman saw Lanka which is like the city of Amaravati ." ||1.201||

Thus Hanuman lands in Lanka and sees the city of Lanka looking like city of Amaravati.

In this story of Hanuman crossing the ocean,
we see four difficult tasks achieved by Hanuman

1 Trying to cross the ocean to reach the other end without any support
2 Though Mainaka offered a place to take rest and proceed,
Hanuman continues his journey like the arrow shot by Rama
3 Overcoming Surasa with intelligence.
4 Overcoming Simhika with his powers.

To perform these four difficult tasks, Valmiki says one need the four capabilities. Those four are

1 fortitude, 2 vision, 3 intelligence and 4 dexterity

To be able to turn one's mind towards enquiry into self and focus on actions without fruits requires courage and fortitude that is "Dhruti". One must have the courage of his conviction that he can do away with chasing of fruits of action. Only then one can focus on actions without fruits. The pile of fortune may be easily accessible. But to turn away and move forward requires courage. That is "Dhruti".

There is many a time when one would be coming across actions that please one self. The one on a steady path gets many opportunities towards drifting away from the set goal. To keep his focus on the goal and not be distracted requires Vision that is indeed "Drushti"

To continue the path of action, doing all necessary actions offering the same to the Bhagavan, requires the mind that is tuned to accepting the vision. That is "Mati".

To avoid the actions that needed to be avoided, requires a capability or dexterity. That is 'Dakshyam".

Hanuman displayed these four capabilities in overcoming all the obstacles.

Similarly the man who is on a path to cross the ocean of Samsara, who is in search of Self, needs to master these characteristics to safely cross the ocean of Samsara. We need to acquire and manage these four capabilities
They are sure to allow us to move through the path of spirituality.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಪ್ರಥಮಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus the first Sarga of Sundarakanda comes to an end .
ಪ್ರಥಮಸರ್ಗ ಸಮಾಪ್ತಃ.

||ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್||